De moderne hedendaagse levensstijl waarbij het eten van junk-food, te kruidige voeding en een tekort aan vezelrijke voeding (groenten)  een prominente plaats innemen, in combinatie met een sedentaire leefstijl, vormen de belangrijkste bron voor het ontstaan van  aambeien.

Toch zijn aambeien van alle tijden en worden ze ook uitvoerig beschreven in de oude en klassieke ayurvedische teksten van Charaka, Vagbhata, Sushruta en Madhava; Aambeien bekend als arsas. In tegenstelling tot de moderne hedendaagse geneeskunde zal men binnen de ayurveda de bronoorzaak van de aambeien aanpakken die zich situeren op het niveau van de voeding, het gedrag, de seizoenen, stresssituaties, … kortom een holistische benadering van zowel de ziekte als de persoon in zijn geheel.

De ayurvedische classificatie van arsas draagt wezenlijk bij tot de flexibiliteit in de behandelstrategieën en zo tot een groter succes van de behandeling. Inzicht hebben in de ayurvedische oorzaken van arsas helpen aambeien efficiënter te behandelen.

aambeien

Ayurvedische definitie van aambeien

Characa beschrijft arsas als een toestand van de anus die een normale stoelgang in de weg staat. De obstructie veroorzaakt door problemen met de weefsels van de anus veroorzaken een verstoring van de normale doorgang. Arsa betekent in het sankriet niet enkel aambeien, maar ook heilige doorgang en schade.

In deze omschrijving herkennen we reeds de belangrijkste elementen die de ayurvedische visie op aambeien kenmerken : weefsels (dhatu’s), normale doorgang (beweging=vata), anus (plaats betreft apana vata) en stoelgang (mana=afvalstoffen, eindproduct van de weefsels).

De gewijzigde apana-vata (=neerwaartse beweging) van de stoelgang (purisa), met name door een obstructie veroorzaakt, vindt zijn oorsprong in de weefseltoestand (dhatu) van de huid (tvak), de bloedvoorziening (sira), vetweefsel (meda), mamsa (spierweefsel) en de kwaliteit van het bloed (rakta).

Betroffen is het laatste gedeelte van het colon (dikke darm), meerbepaald het sigmoïd. Men spreekt van een mogelijke lengte tot 4.5 anguli* (ongeveer 9 cm)

* anguli = oude ayurvedische lengtemaat die letterlijk “wijsvingerdikte” betekent, te vergelijken met ongeveer  2 cm.

Soorten aambeien volgens de ayurveda

De classificatie van arsas volgens de ayurveda hangt af van de wijze waarop gekeken wordt naar hetzij de oorzaken, hetzij het klinische beeld. Men maakt bijvoorbeeld een onderscheid in de congenitale vorm (sahaja arsas ) van aambeien of de verworven vorm (kalaja arsas). De aambeien kunnen zich extern (bahya) voordoen of volkomen intern (abhyantara) aanwezig zijn. Tevens kunnen de aambeien droog (sushka) of vochtig (ardra) zijn. Vochtig zijn dan uiteraard de bloedende aambeien.

Meest werkbare indeling is deze volgens Sushruta omdat deze vooral rechtstreeks verwijst naar de oorzaak, met name de dosha-verstoringen die aan de basis liggen van de klachten :

  1. vataja arsas : vata gekenmerkte arsas
  2. pittaja arsas : pitta gekenmerkte arsas
  3. kaphaja arsas : kapha gekenmerkte arsas
  4. sannipataja arsas : tri-dosha
  5. raktaja arsas : bloederige aambeien
  6. sahaja arsas : aangeboren aambeien

Algemene oorzaken van aambeien

Uiteraard spelen in de eerste plaats dosha-verstoringen de belangrijkste rol bij het ontstaan van aambeien. Voornamelijk de verstoring van de apana-vata (zie ook pathogenese of samprapti), dikwijls onder de vorm van constipatie, soms ook aantoonbaar ten gevolge van diarree (pitta).

Toch dient men aambeien en de oorzaken ook te bekijken vanuit de dhatus (weefsels) die betrokken zijn. De verstoorde anale  bloedddoorstroming (vata/pitta/rakta/sira), de kwaliteit van de darm en de anal sfinxterspier (kapha/medadhatu/mamsadhatu) als ook de huid en slijmvliezen (pitta/tvak) zijn afhankelijk van het evenwicht van de dosha’s zelf, zowel vata als pitta en/of kapha. Stemt de vikruti (huidige energetische toestand van de client) niet overeen met zijn prakruti (constitutie) kan zich de dosha-verstoring verplaatsen naar de anale regio en daar aambeien veroorzaken.

Algemene oorzaken

  • onaangepast gedrag (vishama asana) zoals zitten op koude ondergrond, langdurig zitten, sedentaire leefstijl, te harde ondergrond om te zitten (bv. zadelpijn bij paard- of motorrijders)
  • veelvuldig en onaangepast, overdreven sexueel gedrag
  • het onderdrukken van de natuurlijke drang tot afgaan, maar ook flatulaties (winden).
  • onaangepaste voeding zoals te zuur, te heet, zout, bitter, aandacht hier voor spicy-food en vezelarme voeding. Voeding die de spijsvertering verstoord in functie van de dosha. Moeilijk verteerbare voeding die het jataragni belasten, maar ook verkeerde voedselcombinaties (virudhaahara) vormen een basis voor dosha-verstoringen. Voeding die de srota’s blokkeren (bv. melkproducten) dragen bij tot deze dosha-verstoringen.overmatig alcoholgebruik, maar ook het drinken van water met te grote hoeveelheid mineralen, te alkalisch water. Vermijd overdreven nuttigen van koffie (vata-verhogend)
  • roken
  • langdurig verblijf op het toilet met te lange aandrang
  • stress, haast en zorgen veroorzaken dosha-verstoringen die aambeien beïnvloeden

Specifieke oorzaken

  • hereditair of aangeboren : de neiging tot aambeien is soms familiaal bepaald. Soms ziet men aangeboren arsas bij pasgeborenen en baby’s.
  • overmatig en veelvuldig gebruik van laxeermiddelen, maar ook van niet aangewezen pancha karma technieken als enema’s en basti’s (purgeren) kunnen arsas veroorzaken.
  • het vergroten van andere organen (tgv. ziekte bv.), zoals lever, dikke darm, blaas, kunnen soms arsas uitlokken.
  • veelvuldige zwangerschappen, overmatige persdrang bij de bevalling.
  • goedaardige tumoren (granthi), abcessen (vidrahdi), kanker (arbuda), zweren (pidhaka) kunnen gepaard gaan met aambeien.
  • obesitas en chronische hypertensie
  • sommige alopatische medicatie geeft aambeien als bijwerking (bv. pilgebruik)
  • andere ziektebeelden zijn soms oorzaak tot aambeien : diarree, constipatie, prostaatvergrotingen…

Samprapti of pathogenese van arsas

Grondmechanisme tot aambeien is een verstoorde en verhoogde  vata; Specifiek de apana-vata of neerwaartse beweging, in dit geval van de stoelgang. Toch zijn, zoals eerder aangehaald ook de andere dosha’s mogelijk betroffen, omdat men wijzigingen in de toestand van de verschillende weefsels ziet. In de eerste plaats een doorbloedingsstoornis (rakta/sira) waarbij pitta (ontstekingen, bloedingen) kan betrokken zijn maar ook vata (slechte doorbloeding). De afvoer van venueze bloed, ook uit de aarsregio en het weefsel raakt verstoord tgv. de vata verhoging.  Daarnaast zal de kwaliteit van de huid (tvak), de sfinxter (als onderdeel van de mamsadhatu of spierweefsel) en het vetweefsel (medadhatu) worden betrokken vanuit de kapha en/of pittaverstoring.

Elke aambeisoort kent zo zijn specifieke symptomen die uiteindelijk ook de behandelstrategie zal gaan bepalen.

"Niet elke aambei is zomaar een aambei..."

Symptomen bij aambeien volgens de ayurvedische classificatie

Elke aambeiensoort kent zo zijn specifieke symptomen die uiteindelijk ook de behandelstrategie zal gaan bepalen.

  1. kaphaja arsas : kapha gekenmerkte arsas
  2. vataja arsas : vata gekenmerkte arsas
  3. pittaja arsas : pitta gekenmerkte arsas
  4. sannipataja arsas : tri-dosha
  5. raktaja arsas : bloederige aambeien
  6. sahaja arsas : aangeboren aambeien

Hoofdvormen :

Kaphaja arsas

Kapha staat voor aarde en water en heeft zware, olieachtige, troebele kenmerken. Kapha staat voor smering en struktuur (massa). Dit uit zich ook in deze vorm van aambeien :

Kenmerken :

  • meestal witte kleur
  • grote en uitgebreide arsas (bijna zoals uiers van een koe)
  • zachte consistentie en glad aanvoelend
  • niet pijnlijk, eerder storend en jeukend
  • te lage spijsvertering(svuur) of mandagni
  • slijmerig beeld

Algemeen ziet men bij deze vorm dat de client weinig appetijt heeft, sedentair leeft, soms misselijk is en klaagt van algemene zwaartegevoel in de darmregio en bekken.

Vataja arsas

Vata staat voor ether en lucht en heeft droge, lichte, koude eigenschappen. Vata staat voor beweging. Dit uit zich ook in deze vorm van aambeien :

Kenmerken :

  • harde aambeien
  • droog uitzicht en verschrompeld
  • vaalgrijze tot donkerblauwe of zelf zwarte kleur
  • sterk pijnlijke aambeien, stekende pijn, alsof men met een priem steekt.
  • dikwijls zeer vele jeuk
  • wisselende spijsvertering(svuur) of vishamagni

Meestal ziet men bij deze vorm obstipatie. Algemeen klaagt de client van hoofdpijn (apana vata) en pijn verspreid over het hele lichaam. Angst en het beknellende gevoelens komen veelvuldig voor bij vataja arsas. Verlies van appetijt, onregelmatig eten.

Pittaja arsas

Pitta staat voor vuur en water (olie) en heeft warme, lichte, verspreidende (vloeiende) eigenschappen. Pitta staat voor transformatie. Dit uit zich ook in deze vorm van aambeien :

Kenmerken :

  • zachte aambeien
  • bloedend, meestal rood soms zwart (stolling)
  • ontstoken arsas
  • beweeglijke massa
  • branderig gevoel

Meestal gaat deze vorm gepaard met koorts en/of diarree. De vloeibare stoelgang veroorzaakt een heet gevoel. De client klaagt van overdreven dorst, dikwijls tgv. een te sterk werkende spijsvertering (tikshnagni). Soms is ook de huid van de bilplooien rond de anus geïritteerd.

Mengvormen e.a. :

Sannipataja arsas

Bij deze tri-dosha vorm krijgt men een combinatie van symptomen van elke dosha te zien.

Raktaja arsas

Het kenmerk bij uitstek bij deze (bloederige) vorm is dat het bloeden start bij de minste aanraking of manipulatie. Ze is vergelijkbaar met de pitta vorm, echter hoeven ontstekingen en/of koorts niet bij definitie aanwezig zijn. Het veelvuldige bloeden veroorzaakt soms anemische problemen.

Sahaja arsas

Aangeboren aambeien zijn volgens de ayurvedische en traditionele inzichten een gevolg van de verstoring van sperma en of eicellen van de ouders (hereditaire of erfelijke oorzaken). De Stree roga (gynaecologische specialisme binnen de ayurvedische geneeskunde) bespreekt uitgebreid deze oorzaken die te vinden zijn in onaangepast gedrag en voeding van beiden ouders of voorgaande generaties.

"Een holistische benadering behandelt niet de aambei, maar de mens met zijn aambei..."

Behandelingsdoelen en mogelijkheden

Uiteraard zal in de eerste plaats de dosha-verstoring dienen weg  genomen te worden. Meestal gaat het hierbij om een vata-verstoring (apana-vata), gecombineerd met constipatie. Bij constipatie zal deze in de eerste plaats aandacht krijgen. Indien mogelijk door jataragni stimulerende maatregelen, eerder uitzonderlijk door laxantia in te zetten. Bij spontane, korte en tijdelijke bloedingen (pitta/sira/rakta) mag men behouden zijn. Deze bloedingen worden als een natuurlijk proces beschouwd, als een deel van het zelfgenezend vermogen. Toch wordt ook de balancering van pitta en kapha dosha nagestreefd. Het operatieve ingrijpen bij arsa is binnen de ayurvedische geneeskunde alom bekend en beschreven.

Mogelijke behandelingen :

  1. voedingsaanpassingen ifv. dosha
  2. gedragsaanpassingen ifv. dosha-verstoringen en oorzaken
  3. medicinale kruiden
  4. (lokale) symptomatische behandeling door o.m. baden, massages, pleisters …
  5. pancha karma
  6. chirurgische behandeling door operatief verwijderen (Sastra chikitsa), cauterisatie ( agnikarma of branden, schroeien), plantaardig alkalisch etsen (Kshara) of afbinding.

Voeding en aambeien

Voorop staat dosha-balancerende voeding en het voorkomen van constipatie en obstipatie. Het vermijden van stoornissen in de (apana) vata is belangrijk. Al te snel grijpen naar laxantia is te vermijden. Eerder zal men het jataragni (spijsverteringsvuur) verbeteren en of optimaliseren om zo tot een normale stoelgang te komen. Hoe je deze voeding individueel aan de dosha aanpast lees je hier.

Bij bloedende aambeien zullen eerder samentrekkende voedingsmiddelen gevraagd zijn, bij droge vorm eerder zoete en lichtjes warmende (omwille van vata).

Algemeen aangeraden voeding

  • gebruik oliën van verschillende oorsprong in je dieet (plantaardig/dierlijk)
  • drink voldoende (water) ifv. je dosha(s)
  • gebruik astringente voedingsmiddelen (samentrekkende) bij bloederige aambeien
  • eet makkelijk verteerbare, niet al te zware voeding, aangepast aan je dosha(‘s)
  • takra (met water verdunde geitenmelk) en ghee helpen de stoelgang en werken koelend
  • spinazie, mierikswortel, bittere meloen, wortel, radijs, rode biet, pompoen, granaatappel, kruidnagel, kardemon,bananen, druiven helpen vooral bij bloederige aambeien
  • nuttig granen en groenten rijk aan vezels (gerst, rijst, ..)
  • vermijd overmatig vleesgebruik
  • gebruik voldoende gezonde vetten in je voeding, ook van dierlijke oorsprong zoals bv. ghee
  • eet reglmatig ifv. van je dosha en als mogelijk 3 x daags warm en lichte maaltijden
  • ’ s avonds wat ghee (=geklaarde boter) met takra en/of lijnzaad helpt de stoelgang optimaliseren

Algemeen afgeraden voeding

  • gefritteerde voeding en diepvriesvoeding vermijden
  • srota (kanalen) afsluitende voeding zoals melk, kazen, …
  • koffie en alcohol zijn slecht voor aambeien
  • scherpe, zure voeding dienen vermeden net als te warmende voeding (bv. pilli-pilli, pepers, cayenne, …)
  • mosterd dient vermeden, zeker in combinatie met vis, vlees en melkproducten
  • yoghourt met fruit

Gedrag bij aambeien

Ook hier zal het gedrag aangepast aan de specifieke dosha(‘s) gevraagd zijn. Lees er meer over hier. Tevens is het vermijden van oorzakelijk gedrag aangewezen. Toch kan je enkele regels in acht nemen die algemeen gelden :

  • onderdruk nooit je natuurlijke behoeften, noch de stoelgang noch het laten van winden.
  • een goede anale hygiëne, waaronder spoelen met water, voorkomt aambeien
  • beweeg regelmatig (ongeveer 30 minuten wandelen per dag in open lucht)
  • vermijd sexuele overdaad
  • blijf niet te lang op het toilet zitten en de aandrang ondergaan, spontane stoelgang is belangrijk
  • tracht stress te vermijden omdat deze de pitta en vata kunnen verhogen
  • slaap (nidra)voldoende en op de juiste momenten in functie van je dosha(‘s)
  • ga niet op harde en koude ondergronden zitten. Vermijd langdurig zitten.
  • zware lasten heffen is niet goed voor aambeien
  • pas je kleding en leefstijl aan het seizoen aan
  • vermijd de hurkhouding
  • eet pas als je vorige maaltijd volledig is verteerd en je echt honger hebt
  • maak geen overmatig gebruik van laxantia of van klysma’s

Ayurvedische kruiden

Alle kruiden die bijdragen tot een uitbalancering van de dosha’s en het voorkomen en/of verhelpen van constipatie/obstipatie komen in aanmerking voor het behandelen van arsas. Gezien vata een cruciale rol speelt zullen heel wat kruiden warmende eigenschappen kennen. Algemeen kan men stellen dat kruiden met astringente eigenschappen dan weer bij bloedende aambeien efficiënt zijn.

Pijnstilling, ontzwellend, bloedstelpende kenmerken zijn soms gevraagd.

De toedieningsvorm van deze kruiden, intern of extern, verschillen en worden verder besproken hieronder. Afhankelijk van de individuele noodzaak kunnen één of meerder kruiden worden ingezet, als churna (poeder), als aristha (kruidendrank) of in pilvorm ea.

Gunstige keukenkruiden

  • koriander (Coriander sattivum)
  • kurkuma (Curcuma longa)
  • komijn (Cuminum cyminum)
  • sesam(zaad) (Sesamum indicum) en/of olie
  • kaneel (Plumbago zeylanica)
  •  …

Medicinale kruiden

  • bittere meloen (Momordica charantica) : astringent, intern gebruik, samentrekkend
  • malabarnoot (Adhatoda vasica) : koelend, intern gebruik, bij bloedende aambeien
  • castor plant (Ricinus communis) : intern, pijnstillend en vata balancerend, laxerend
  • haritaki (Terminalia chebula) : intern, licht laxerend, verdrijft vata, rasayana, agnistimulerend (opletten bij pitta)
  • triphala : drie kruidencomplex (amalaki, bibitaki en haritaki) balanceren drie dosha’s, licht laxerend, in combinatie met curcuma longa te gebruiken in warmwaterbaden bij verzorging operatie en/of bloedende aambeien.
  • arjuna (Terminalia arjuna): samentrekkend en weefselversterkend, rasayana, intern gebruik
  • trikatu : drie kruidencomplex van zwarte peper (Piper nigrum), Indiase lange peper (pippali of Piper longum), gember (Zingiber officinalis), agnistimulans (oppassen bij pitta en bloedende aambeien), warmend, bevorderen bloedcirculatie weefsels (opletten bij bloedende arsas).
  • indische goudregen (Cassia fistula) : laxerend, purgeren, koelend, intern (cfr. pancha karma)
  • cobra’s saffraan (Mesua roxburghii) : bloedstelpend, weefselherstellend, intern
  • zoethout (Glycyrrhiza glabra) : opletten bij hoge bloeddruk, intern
  • ...

Kruidenformules

Een klassieke formule is de abhayaritstha. Deze gefermenteerde kruidendrank (aristha) wordt dagelijks voor het eten ingenomen (30ml). Hij werkt licht laxerend, stimuleert het agni, is pijnstillend en ontzwellend. Abhayaristha bestaat uit : (volgens Asthanga hridayam)

  • Guda  (Saccharum officinarum)
  • Haritaki (Terminalia chebula)
  • Amalaki (Phyllanthus emblica officinalis)
  • Kapittha (Limonia accidissima)
  • Visala (Citrullus colocynthis)
  • Lodhra (Symplocos cochincheninsis)
  • Maricha (Piper nigrum)
  • Pippali  (Piper longum)
  • Vella  (Embelia ribes)
  • Elavaluka  (Piper cubeba)
  • Dhataki (Woodfordia fruticosa)

Een andere bekende oude formule bij aambeien bestaat uit volgende ingrediënten, deels uit bovenstaande individueel besproken kruiden: deze formule werkt opbouwend (rasayana), agni stimulerend (spijsvertering), ontsmettend (ontstekingen), samentrekkend

  • Guggul (Commiphora mukul )
  • Shilajeet (ayurvedisch mineralencomplex)
  • Neem (Azadirachta indica)
  • Daruharidra  (Berberis aristata)
  • Amalaki (Emblica officinalis)
  • Haritaki (Terminalia chebula)
  • Vibhitaki (Terminalia bellirica)
  • Aragvadha (Cassia fistula)
  • Kanchanara (Bauhinia variegata)
  • Cobra's Saffraan (Mesua ferrea of Nagakesara )

Je vind deze formule in pilvorm en/of als aristha. Als zalf kan deze worden gebruikt op de aambeien (extern).

Derde klassieke formule gebruikt bij arsas is Takrarishta. Deze gefermenteerde kruidendrank zal verzachtend, kalmerend werken op de aambeien, vooral als sterke pijn betrokken is (droge vata-gerelateerde, interne aambeien).

  • Dhanyaka (Coriander sativum)
  • Ela (Elettaria cardamum)
  • Jeeraka (Cuminum cyminum)
  • Hapusha (Juniperus communis)
  • Kunchika (Nigella sativa)
  • Pippali (Piper longum)           
  • Gaja pippali (Pothos scandens)
  • Karavi (Carum carvi) 
  • Chavya (Piper retrofractum) 
  • Shati (Hedychium spicatum)
  • Yavani            (Tachyspermum ammi)          
  • Chitraka (Plumbago zeylanica)
  • Ajamoda(Carum roxburghianum)

Andere klassieke formules zoals beschreven in oa. Charaka zijn : Palashsava of dhantyarishta

Poederformule

Samasharkana churna (poeder) is dan weer zeer efficiënt inzetbaar bij bloedende aambeien. Deze zeer oude formule bestaat uit :

  • Shunti of gember (Zingiber officinalis)
  • Pippali of lange peper (Piper longum)
  • Maricha of zwarte peper(Piper nigrum)
  • Nagakesara of saffraan (Mesua ferrea)
  • Patra of gewone kaneel (Cinnamomum tamala)
  • Twak of kaneel uit Ceylon (Cinnamomum zeylanicum)
  • Ela of kardemom (Elettaria cardamom)
  • (riet-)suiker

Bhasmaformule

Kamadugdha rasa (bhasma) is een zeer oude formule op basis van basma’s die vooral wordt ingezet bij bloedende aambeien. Indien sterke jeuk en branderigheid aanwezig kan dit complex helpen. Deze formule bestaat uit o.m. :

  • Muktha shukti bhasma : (calciumhoudend) parelmoer
  • Shankha bhasma : gecalcificeerde oesterschelpen
  • Varatika bhasma : Cypraea moneta Linnaeus schelp
  • Pravala bhasma : koraal
  • Guduchi (Tinosporia cordifolia)

Lokale (externe) behandeling van aambeien

En spontane, kleine bloeding die zich af en toe voordoet, is eerder een teken van zelfgenezing en dient niet als verzwarend te worden gezien bij het toedienen van de lokale behandelingen.

Ghee

Ghee of geklaarde boter kan intern gebruikt worden als preventief middel bij constipatie (1 x theelepel voor het slapen gaan) maar ook extern worden gesmeerd aan de anus. Als grittha kan het daarenboven met kruiden worden aangevuld.

Zo zal triphala-grittha (ghee met triphala poeder) rechtstreeks op de aambeien en in de anus worden gesmeerd. (opletten geen bloedingen mechanisch te veroorzaken!). Ook tila grittha of ghee met sesamzaadjes kan zowel intern als extern worden gebruikt.

Meest bekende vorm van ghee is echter shatadhauta grittha bij arsas. Satha betekend in het sankriet “honderd” en dhauta wil “gewassen” zeggen. Het is dus de puurste vorm van geklaarde boter die krachtige medicinale eigenschappen kent. Deze ghee werkt sterk weefselherstellend.

Je kan ook takra gaan gebruiken ’s avonds. Dit mengsel van ghee met verdunde en ontvette yoghourt werkt sterk koelend bij pitta arsas en zorgt voor een goede stoelgang.

Olieën

Kasisadi tailam is een traditionele kruidenolie die krachtig werkt bij vooral droge aambeien en lokaal wordt aangebracht.

Deze olie is samengesteld uit ondermeer :  Langali (Gloriosa superba), gember,  pippali, vidanga (Embelia ribes), chitraka (Plumbago zeylanica), druma (Terminalia bellerica),  …

Ook jatyadhi tailam kan worden gebruikt extern. Deze heeft een huidherstellende werking en is samengesteld uit o.m., Azadirachta indica, Trichosanthes dioica, Curcuma longa, Rubia cordifolia, Pongamia pinnata, Saussurea lappa, myristica fragnans en Berberis aristata.

Gewone sesamolie (Tila tailam) kan ook gebruikt worden.

Zalven, lepanams

Een lepana (kruidenpleister) met udumbara (Ficus glomerata Roxb.) kan voorzichtig extern worden aangebracht na elke stoelgang. Opletten voor het veroorzaken van bloedingen door het mechanisch ingrijpen.

Vergeet ook de toepassingen van ghee (zie hierboven) niet al dan niet met kruiden (grittha).

Medicinale rook of doomphana

Rook kan een gunstige invloed uitoefenen bij de behandeling van aambeien. Hierbij wordt ghee of sesamolie in combinatie met guggul (commiphora mukul) boven de aambeien verbrand op warme houtskool of verwerkt in een rooksigaar van katoen. Hiertoe kan ook ghee gemengd met de schors van de Himalaya zilverberk (Betula utilis) gebruikt worden.

Warmwater baden

Zowel lokale baden als gehele lichaamsbaden (avagahana) kunnen helpen bij aambeien. Uiteraard is er de dagelijkse (voorzichtige) (lichaams-)hygiëne van de anus/aambeien.

Toch kan een warm (lokaal) bad verlichting brengen bij pijn en als behandelingsinstrument worden ingezet. Triphala(poeder) of zoethout (Glycyrrhiza glabra) werken verzachtend als toegevoegd in  het lauwwarme water. (gedurende 20 tot 45 minuten)

Pancha karma bij aambeien

Het in beweging brengen van de doshaverhoging en het uiteindelijke afvoeren van de overtollige dosha’s wordt met de gekende pancha karma technieken nagestreefd (zie pancha karma). Medicinaal braken, klysma’s, purgeren en neusspoelingen (nasya) worden ingezet om de hele client tijdens de pancha karma te behandelen.

Bijzondere techniek bij aambeien vormt raktamoksha meer bepaald door het inzetten van bloedzuigers op de anus. Bij getromboïseerde droge aambeien kan hirudotherapie bijdragen tot een oplossing. De harde aambeien worden er mee versoepeld en het weefsel raakt vernieuwd. Het spreekt voor zich dat deze techniek enkel is aangewezen in specifieke vataja arsas.

Chirurgie bij arsas

In de Sushruta Samhitha worden de chirurgische technieken en behandelingsmethode  van aambeien uitgebreid en gedetailleerd beschreven.

Indien de traditionele ayurvedische behandelmethode, zoals hierboven omschreven ontoereikend blijken, of de aambeien dermate uitgebreid zijn, is chirurgisch ingrijpen noodzakelijk. De gebruikte technieken hiertoe zijn :

  1. Sastra chikitsa of wegsnijden
  2. Agni karma of cauterisatie
  3. Kshara karma of alkalische kruiden/etsing

Sastra chikitsa

Het wegsnijden van ernstige aambeien is soms de enige oplossing voor het behandelen. Met specifieke instrumenten, zoals beschreven in de Sushruta Samhita, en aangepaste chirurgische voorzorgsmaatregelen (zoals het steriliseren, de operatieve nazorg, …) worden aambeien chirurgisch verwijderd indien noodzakelijk.

Agni karma

Het toedienen van hoge temperaturen om de aambeien te  “verschroeien” noemt men agni karma. Hiertoe worden metalen instrumenten, maar ook poken van gecomprimeerde kruiden of zeer hete vetten/oliën ingezet. Vooral bij vataja arsas kan deze techniek nuttig zijn, die uiteraard een grote deskundigheid en de nodige opleiding behoeft.

Kshara karma

Bij deze techniek worden de aambeien met specifieke alkalische kruidenpreparaten geëtst. Door gebruik te maken van as van planten in combinatie met curcuma longa (ontsmettend) en/of Euphorbia neriifolia (antibacterieel) wordt de arsas verschrompeld.

Specifieke techniek hierbij is het gebruik van een draad om de doorbloeding van de aambei af te sluiten en zo necrosering van het weefsel te veroorzaken. De draad is gedrenkt in kruidenas en voorzien van ontsmettende kruiden (Curcuma longa, Euphorbia neriifolia). Hij wordt om de basis van de uitgebreide aambei gedraait en gedurende 10 dagen ter plaatse gehouden tot de aambei los komt. Een litteken blijft over. Ook deze techniek kan enkel worden toegepast door opgeleide en bevoegde personen.

"Hulpmiddeltjes in afwachting van ..."

Hulpmiddeltjes bij pijn en bloeden

Soms kan het nodig zijn, in afwachting van een definitieve en structurele oplossing of behandeling, de klachten te verzachten. Dit kan met volgende hulpmiddeltjes :

  • warm, verzachtende lokale baden of een heel lichaamsbad verzacht de pijn
  • sesamolie met curcuma longa en ajuin verzacht
  • Cannabis indica kan behulpzaam zijn als tijdelijke oplossing
  • een papje gemaakt van rode biet of slijmappel (Aegle marmelos) of radijs, eventueel met wat zwarte peper en cardemom aangevuld, geplaatst op de aambeien verzachten de klachten
  • ghee, zowel intern (één koffielepel ’s avonds) als extern op de aambeien verzachten. Curcuma bij de ghee zal de bloeding stelpen.
  • een compres met paardenkastanje (aesculus hippocastanum) verzacht
  •  …

De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka