burnoutendepressiezw

Een ayurvedisch-psychologische benadering van burnout en depressie.

Burnout

Dagelijks worden we in ons leven geconfronteerd met situaties die handelen noodzakelijk maken. Op zich niets verkeerd, ze vormen de drijfveer om een gelukkige en gezonde levensvervulling te creëren. Het lichaam zorgt ervoor dat we deze normale en minimale stress goed aankunnen, door het systeem en zijn reserves aan te spreken. De reacties worden als dusdanig ook niet als belastend ervaren. Het lichaam zal ook netjes zijn reserves terug opbouwen als het wat rustiger is.

Op het moment dat de stress als belastend wordt ervaren, zullen ook de uitdagingen, soms de dagelijkse, als overbelastend op het systeem inwerken en aldus ervaren worden. Het lichaam gaat in een soort van continue reactie op dagdagelijkse functioneren reageren. Meer nog, het lichaam zal in deze continue stress-modus niet meer aan regenereren toe komen, het raakt uitgeput.

Burnout is een geestelijke, zielsmatige en fysieke  uitputtingstoestand waarbij (param-) ojas uitgeput raakt en de verbinding tot het werkelijke zelf verloren gaat. Het verlies van het contact met dat werkelijke zelf zorgt ervoor dat zowel de zintuiglijke waarneming vertroebelt alsook de mens veraf raakt van zijn oorspronkelijke constitutie (Prakriti) en vice-versa.  Er ontstaat een vicieuze cirkel waarop  ayurveda een antwoord tracht te bieden.

Oorzaken

Zoals reeds aangehaald in de inleiding zal het ervaren van stress als negatief ten grondslag liggen aan het burnout-syndroom. Om zich er alsnog tegen te wapenen, zal een persoon zijn natuurlijke intelligentie en waarneming, het buddhi, uitschakelen. Je zou het kunnen zien als het verlies tot de innerlijke sattvische wijsheid.  Daartegenover staat dat de persoon zich meer en meer door zijn ego laat sturen. Het ahamkara (ego) zal meer en meer sturend optreden. De persoon wil kost wat kost toch maar zijn doelen en dagdagelijkse functioneren op peil houden. Hij richt zich op een wereld waarin alle zintuigen (Indriya) worden overprikkelt door veranderingen, overvloedige prikkels en indrukken. Hij verliest het gevoel van grenzen allerhande. Je zou het een Vata-verhoogde omgeving (of is het maatschappij?) kunnen noemen waarop Pitta-verhogend wordt gereageerd, waardoor de kapha-reserves raken uitgeput (cfr. Ojas).

Er ontstaat dus een vicieuze cirkel waarbij de innerlijke wijsheid (Buddhi) meer en meer afgezonderd raakt van zowel de zintuigen alsook het fysieke lichaam. De verbinding tussen het geestesbewustzijn (manas) en het buddhi raakt verstoord langs de verstoring van de Chitta-nadi (“zintuiglijke” energetische kanaal, het zelf bewust zijn).

Uiteindelijk raakt de persoon meer en meer verwijderd van zijn Prakriti (oorspronkelijke constitutie) en komt in een toestand van fysieke onnatuurlijkheid (Vikriti) en geestelijke onnatuurlijkheid (manas Vikriti) met burnout en daaropvolgende ziektes tot gevolg.

In tegenstelling tot wat verkeerdelijk wel eens wordt gedacht, is het burnout-syndroom, niet uitsluitend gelinkt aan Kapha-verstoringen, maar kunnen ook mensen met een Vata- of Pitta-verstoring ten prooi vallen aan dit syndroom, gezien Vikriti niet aan één specifieke dosha is gebonden. De continue reactie van verhoogde Pitta onder een Vata gekenmerkte innerlijke en uiterlijke situatie leidt ertoe dat kapha raakt uitgeput. Het onderhoud van het spijsverteringsvuur (agni) zal hierbij uiteraard ook een belangrijke rol spelen bij het behandelen en balanceren van de dosha’s.

Verstoringen van geestelijke guna’s

Binnen de samkhya filosofie wordt gesproken van geestelijke guna’s of kwaliteiten. Ook wel eens de tri-guna verdeling genoemd. Het betreft eigenschappen, uitdrukkingen, zijnswijzen van al wat zich aandient, ook de dosha’s kenmerkend voor (natuurlijke constitutie) Prakriti en (onnatuurlijke/afwijkende toestand) Vikriti. Deze geestelijke guna’s of kwaliteiten zijn :

  • Rajas
  • Sattva
  • Tamas

Guna is de tendens, niet de actie zelf. Zo is de Sattvische kwaliteit de tendens naar zuiverheid, maar is zelf niet de zuiverheid. Evenzo is de rajastieke kwaliteit die kracht die de neiging heeft om actie te maken, maar is niet actie zelf. Tamas is dan weer de kwaliteit die controle en regeling zal beïnvloeden maar is niet de controle of regeling zelf.

Elk van de drie guna's is altijd gelijktijdig aanwezig in elk deeltje van de schepping, maar in gevarieerde vorm en evenwicht. Uiteindelijk manifesteren zich deze variaties in de oneindige verscheidenheid van de schepping in materie, lichaam en geest zoals die zich bij ons aandient en zoals wij deze waarnemen.

Zijn deze kwaliteiten in functie van een evenwichtige constitutie aanwezig, is er een sattvisch evenwicht. Rajas zal de persoon aanzetten tot handelen, tamas zal de reacties bestendigen.

Bij een grondige verstoring van de natuurlijke constitutie (Prakruti) met name Vikruti, door bijvoorbeeld burnout of andere belastingen, zal zich dat ook gaan uiten in deze geestelijke guna’s en wel volgens de specifiek dosha’s :

Je kan in dergelijke symptomen ook wel herkennen waar de dosha-oorzakelijkheid tot burnout en depressie kunnen verscholen zijn. De geestelijke kwaliteiten en de verstoring ervan, zijn een aanwijzing tot de achterliggende dosha-verstoringen.

rajas satva tamas

Symptomen van burnout

Bij burnout en stress kunnen we aanvangssymptomen onderscheiden en symptomen bij aanhoudende problemen alsook de gevolgen ervan.

aanvangssymptomen

  • overdreven bezorgdheid
  • nervositeit
  • prikkelbaar
  • afwezigheid (geestelijk)
  • innerlijke psychische druk
  • onrust

aanhoudende problemen

Deze uiten zich eerder op psychisch/geestelijke/spiritueel vlak :

  • lusteloosheid en apathie
  • terughoudendheid in gesprekken en sociale kontakten
  • stemmingswisselingen
  • frustraties en cynisme, negatieve denkpatronen
  • verlies van creativiteit en flexibiliteit
  • emotionele uitputting
  • verslavingen en vervanggedrag
  • vluchtgedrag

gevolgen bij aanhoudende problemen

Deze zullen zich vertonen op fysiek/lichamelijk/psychisch vlak

  • fysieke (over)vermoeidheid
  • spijsverteringsstoornissen (slappe stoelgang, harde stoelgang, …)
  • hyperventilatie
  • hartkloppingen
  • slapeloosheid, slaapstoornissen
  • braken en misselijkheid
  • hoofdpijn, buikpijn
  • depressie
  • thoracale druk en pijn in de borst
  • verstikkingsgevoel
  • bijnieruitputting

Op zeer lange termijn, kan burnout aan de basis liggen van alle denkbare ziektebeelden.

Risicofactoren tot burnout

Uiteraard en zoals reeds hierboven beschreven wordt een burnout mee bepaald door de draagkracht van een persoon tegenover de draaglast die hem wordt toebedeeld in zijn levenssituatie of stressfactoren. Je hebt dus de externe risicofactoren (draaglast) en de interne (draagkracht) afhankelijk van de constitutionele (Prakriti) en momentele natuurlijkheid (Vikruti).

externe risicofactoren

  • werkbelasting
  • opeenstapeling onafgewerkte opdrachten
  • nakende extra oefeningen, werk of veranderingen
  • moeilijke sociale en/of familiale situaties en omgang
  • contact met belastende personen
  • snelle en oppervlakkige maatschappij met vata-verhoogde kenmerken

interne risicofactoren

Deze worden mede bepaald door de constitutie (Vata, Pitta, Kapha) omdat de persoonlijkheidskenmerken verschillend zijn voor elke constitutie. Ze worden ook bepaald door Ahamkara (ego) en Chitta (persoonlijke bewustzijn). Algemeen kan men de risico’s  als volgt omschrijven :

  • de drijfveer van iemand (kan te groot zijn)
  • perfectionisme
  • eerzucht en ambitie
  • begrenzing (te strak of afwezig)
  • beperkte omgangstrategieën met (stress-)situaties

“Ik mag niet falen”, “ik moet de beste zijn” ….

Een kapha-type houdt van standvastigheid en regelmaat, wijzigingen kunnen als stresserend worden ervaren.

Een Pitta-type wil presteren en creëren, hun grenzeloosheid laat hen wel eens met het hoofd tegen de muur aanlopen.

Een Vata-type is eerder freel en subtiel, te grote aanpassingen vergen te veel en stichten verwardheid.

sociale druk

daarenboven kan de sociale druk, de waarden en normen als een valstrik opduiken, zoals bv.

  • je moet sterk zijn en doorbijten
  • ziek worden is een teken van zwakte
  • om erbij te horen dien je te presteren

Ayurvedische behandeling van Burnout

Uiteraard zal een eerst stap tot behandelen van burnout, de externe risicofactoren uitschakelen, inhouden. Tenslotte kan men de draagkracht relatief verhogen door de draaglast te gaan verminderen. Toch gaat men dan voorbij aan de geestelijke, zielsmatige en fysieke  uitputtingstoestand die bij burnout ontstaat.

Het herstel op fysiek vlak situeert zich in de balancering van dosha’s Vata, Pitta en Kapha. Geestelijk zal rust en ontspanning heilzaam zijn; het herstel van het contact met de zintuiglijke waarneming een doel. De invulling van de levensvervulling alsook het contact met het diepere zelf en de intuïtie vervolledigen de Ayurvedische benadering van burnout vanuit spiritueel standpunt.

Het moge duidelijk wezen dat “even op vakantie gaan voor 14 dagen” een burnout niet afdoende zal behandelen. Binnen de Ayurveda hebben we een gamma aan instrumenten en doelstellingen om iedereen er terug bovenop te helpen, die gebukt gaat onder deze toestand.

  1. ayurvedisch voedingsadvies
  2. ayurvedisch leefstijladvies
  3. kruidentherapie
  4. massage en pancha karma
  5. psychische begeleiding
  6. yoga en meditatie

Ayurvedisch voedingsadvies

Voeding en spijsvertering spelen een belangrijke rol in de behandeling van burnout. De disbalans van de dosha’s liggen mee aan de bron van zijn ontstaan. Afhankelijk van de dosha-verstoring zal de voeding dienen aangepast. De diagnose wordt gesteld aan de hand van observatie, bevraging en polsdiagnose (zie voedingsleer)

Doel van deze voedingsaanpassingen is de dosha’s in evenwicht te brengen en de spijsvertering (agni) te optimaliseren  Het contact van het zelf met het fysieke lichaam wordt op die wijze bevorderd.

Vata en voeding

De kwaliteiten (guna’s) van vata zijn koud, droog, licht, hard en ruw

Vata ondersteunende voeding :

Algemeen: overtollig vata kan worden gecompenseerd met voedende en weefselopbouwend voedsel dat warm, vochtig, zwaar, zacht en olieachtig is alsmede levensmiddelen met een zoete, zure en zoute smaak.

Voorbeelden zijn ghee, zachte zuivel, tarwe, rijst, maïs en bananen. Een persoon met een vata constitutie moet voedsel zoals pap met ghee, stevige soepen en groenten en volle gekookte granen.Kruidige voedingsmiddelen zijn over het algemeen goed voor vata.

Asperges, bieten, wortelen, komkommer, groene bonen, okra (bhindi), radijs, zoete aardappelen, rapen. bananen, kokosnoten, dadels, mango's, meloenen, perziken (alle zoete vruchten in het algemeen), haver, volle rijst en tarwe

Vata verhogende voeding :

Algemeen:

Voedingsmiddelen die vata kwaliteiten verhogen zijn te vermijden, zoals crackers, bevroren desserts, en grote hoeveelheden rauwe groenten en salades. Ook geraffineerde voedingsmiddelen zoals witte bloem en suiker, hebben lichte en droge kwaliteiten. De smaak mag niet prikkelend, bitter, wrang zijn.  Licht, droog en koud voedsel. genotmiddelen zoals roken, alcohol, junkfood, suiker, thee (in het bijzonderlang blad thee en groene thee), bruine rijst verhogen vata.

Te vermijden: kool, bloemkool, selderij, groene bladgroenten, champignons, erwten, paprika's, aardappelen, spruiten, tomaten, courgette. Tenzij je ze goed kruid en kookt. Appels, peren, granaatappels zijn rauw vata-verhogend.

Specerijen zijn met mate te gebruiken omdat ze verdrogend kunnen werken bij te grote hoeveelheden bv. korianderzaad,fenegriek, saffraan, kurkuma, peterselie. Vermijd zeker hete, droge kruiden zoals gedroogde chili.

Pitta en voeding

Pitta’s kwaliteiten (guna’s) zijn heet, scherpe, olieachtig, verspreidend en licht.

Pitta ondersteunende voeding :

Algemeen: overtollig pitta wordt in evenwicht gebracht met voedingsmiddelen die koelend, drogend werken en zwaar zijn met een milde, natuurlijke zoete, bittere of wrange smaak.

Voorbeelden zijn , (cocos-)melk, rijst, bonen, gestoomde groenten en fruit. Kruiden zoals komijn en koriander zijn bijzonder gunstig voor pitta. Ghee, kokosolie, olijfolie, groene koriander, korianderzaad, kardemom, spruiten en rauw voedsel (met mate). De meeste groenten en fruit zijn te eten. Wel opletten met overdaad gerst, haver, tarwe, voorgekookte rijst.

Pitta verhogende voeding :

Algemeen:

scherp en vette voedingsmiddelen, zoals curry, gebakken (gefritteerd) voedsel en kruidig specerijen, cayennepeper, knoflook en droge gember, moet worden vermeden, net als scherpe, zure, zoute, hete, lichte en te  vettige maaltijden. Stimulerende middelen zoals roken, alcohol, koffie, augurken, azijn, gefrituurd voedsel, kruidig ​​voedsel, gefermenteerde voedingsmiddelen, kwark, amandelen, maïs, mosterdolie.

Te vermijden: bieten, wortelen, knoflook, pepers, uien, spinazie, tomaten, zure en onrijpe vruchten, pompelmoes, citrusvruchten, papaja's, perziken, bananen, abrikozen, bruine rijst, maïs, gierst, rogge met voorzichtigheid.

Te warmende specerijen zoals cayennepeper, knoflook en droge gember zijn uiteraard te vermijden. Gebruik van teveel zout.

Kapha en voeding

De kwaliteiten (guna’s) van kapha dosha zijn koud, zwaar, vloeibare en zalvende

Kapha ondersteunende voeding :

Algemeen: Om een kapha overheersing in evenwicht te brengen, kan je kleinere hoeveelheden eten en voedsel met de vata-eigenschappen  licht en droog tot je nemen.  Droge, hete of scherpe voeding is aanbevolen, dus kijk uit naar voedingsmiddelen met scherpe, bittere of wrange smaken. Warme,  lichte verteerbaar voeding, droogvoer gekookt zonder veel water, met minimaal gebruik van boter, olie en suikers.

Voorbeelden zijn gepofte rijst of maïs, kleine, samentrekkend granen, zoals gierst, amarant en quinoa en lichte, bittere groenten zoals bladgroenten, kruiden als gember, kurkuma en chili (voorzichtig en tijdelijk). rauw voedsel, salades, fruit. Over het algemeen zijn alle groenten en fruit goed maar vermijdt alle zoete sappige groenten zoals komkommers, pompoenen, zoete aardappelen, tomaten, alsook te zoete appels, abrikozen, peren, granaatappels en gedroogde vruchten in het algemeen (abrikozen, vijgen, pruimen, rozijnen). Voorzichtigheid is geboden met tofu en bruine bonen.

Kruiden als gember, kurkuma en peper zijn goed voor het verbeteren van de spijsvertering, het drogen van de slijmvliezen, en het verwijderen van slijm.

Kapha verhogende voeding :

Algemeen :

Zuivel, tarwe, avocado's en oliën zullen kapha in het lichaam verhogen. Zoet, zuur, zout; zwaar, vettig, koud zijn te vermijden bij verhoogde kapha

Te vermijden : Desserts, snoep, ijs, gefrituurd voedsel, alle zoete sappige groenten zoals komkommers, pompoenen, zoete aardappelen, tomaten, en alle zoete, sappige vruchten, linzen en peulvruchten, tofu en bruine bonen zijn te vermijden.

Het gebruik van overtollig zout werkt kapha in de hand.

Ayurvedisch leefstijladvies

Dinacharya of dagelijkse leefpatronen

Kerngedachte bij het behandelen van burnout vanuit ayurvedisch oogpunt is structuur bieden. Onmiddellijk komen we bij het geven van structuur terecht bij de dinacharya. De dagdagelijkse levensgewoonten structureren volgens de dosha’s, zal ertoe bijdragen dat deze beter in evenwicht raken.

Nidra of slaap

Hiertoe zal niet uitsluitend voldoende rust noodzakelijk zijn. Tijdig opstaan en gaan slapen volgens de ayurvedische cycliciteit zijn aangewezen (zie Nidra). Een kapha-verstoorde zal overdag best niet slapen en tijdig opstaan. Een vata-verstoorde zal best tijdig gaan slapen, zonder voor het slapengaan nog vata-verhogende activiteiten uit te voeren (bv. PC gebruik, TV kijken).

Lichaamshygiëne

De verbinding van het zelf met het fysieke kan je ook terugvinden in de wijze waarop mensen hun lichaam als tempel gaan beschouwen en onderhouden. Lichaamshygiëne en – onderhoud vormen essentiële onderdelen om de behandeling van burn-out en depressie structuur te geven. Zich wassen, masseren, mooi opmaken en kleden, neem er de nodige tijd voor, het kan helend werken.

Beweging

Tenslotte zal ook beweging een belangrijke rol spelen in het proces tot vereniging van lichaam, geest en spiritualiteit. Sporten is goed, maar niet iedereen is even sportief. Yoga (zie later) en/of één tot twee dagelijkse wandelingen van ongeveer 20 tot 30 minuten, geven de geest meer ruimte en bevorderen de fysieke opname van zuurstof in alle weefsels.

Kruidentherapie

Kruiden kunnen een belangrijke en ondersteunende rol vervullen bij burnout. Uiteraard zal de verstoorde dosha in evenwicht worden gebracht, ook met desbetreffende kruiden. Triphala is hierbij voor de drie dosha’s balancerend. Naargelang vata, pitta of kapha aan de basis liggen worden aangepaste kruiden voorgeschreven.

Er zijn ook specifieke kruiden die in de ayurvedische literatuur worden beschreven :

  • Tulsi
  • Brahmi
  • Ashwagandha
  • Curcuma

Deze worden oraal toegediend, maar ook verwerkt in de voeding of als massageapplicaties gegeven (bv. Shirodhara met Brahmi tailam)

Massage en Pancha Karma

Het belang van massages mag absoluut niet worden onderschat. Door het tactiele aspect krijgt de cliënt de kans om op een liefdevolle wijze terug te vinden naar zijn fysieke zelf en zo ook naar zijn geestelijke zelf. De verstoorde werking van zijn waarneming, wordt door het behandelen van zijn zintuigen en door massage hersteld. Tevens komt de cliënt tot een diepe ontspanning en kan hij zich losmaken van zijn beslommeringen.

Veelgebruikte massage technieken bij burnout :

  • volledige lichaamsmassages, ook Abhyanga genoemd, met aangepaste olieën (bv. Naraiana-tailam)
  • shirodhara of bedruipingen van het derde oog en voorhoofd met (meestal) brahmi-tailam
  • hoofd- en aangezichtsmassages (shiro-abhyanga) met zintuigbehandelingen (bv. Netrabasti)
  • het gebruik van nasyam (anu-tailam) met aangezichtsmassage al dan niet als onderdeel van een pancha karma

Het spreekt voor zich dat overtollige dosha’s kunnen worden verwijderd met een pancha-karma kuur. Hierbij staan drie technieken op de voorgrond :

  • Virechana (purgeren)
  • Vasti (klysma’s of lavementen)
  • Nasyam (neusdruppels)

De pancha karma wordt uitgevoerd in functie van de toestand van de cliênt en rekeing houdend met zijn constitutie (Prakruti) en huidige staat (Vikruti) waarin hij zich bevindt.

Psychische begeleiding

In de Charak Samhita wordt reeds gesproken over de wijze waarop psychische stoornissen dienen behandeld te worden. Aangezien burnout sterk bepaald is door het verlies tot het eigen zelf, wordt ook bij de psychologische begeleiding naar dit aspect gekeken.  De cliënt dient al dan niet onder begeleiding van een bevoegd persoon (dat hoeft niet per definitie een beroeps te zijn, het kan ook een liefdevolle nabijheid zijn vanuit de omgeving) een aantal stadia te doorlopen om dat contact met zichzelf te herwinnen :

1. Jnana : het theoretisch inzicht in het proces en de oorzaken van de burnout is de eerste stap

2. Vijnana : het praktisch omgaan aanleren (van de oorzaken en het proces)

3. Dhairya : het doortastend handelen uitvoeren en de weerbaarheid verhogen

4. Smirti : het bevorderen van positieve herinneringen, maar vooral het aanwezig zijn in het nu, met volledige contact tot het innerlijke zelf

5. Samadhi : meditatieoefeningen

Zijn deze stappen doorlopen, samen met de andere behandelingsmethoden, zal de cliënt beter gewapend zijn (draagkracht en draaglast) tegenover zijn (vata-verstorende) omgeving.

Yoga en meditatie

In de benadering van burnout hebben yoga en meditatie een belangrijke rol te vervullen. Enerzijds bevorderen ze het fysieke lichaam, maar laten ook toe in contact te treden met het geestelijke en spirituele zelf.

Er bestaan heel wat vormen van yoga en meditatie-technieken die zeer goed in aanmerking komen. Asana’s zoals bhujangasana, halasana, paschimottasana, sarvangasana, shalabhasana, shavasana en vakrasana zijn goed bij burnout en depressie. Te veel om dieper op in te gaan. Toch wens ik even de aandacht te vestigen op twee wat onbekende werkwijze, waarbij marmapunten en yoga worden geïntegreerd en ademhalingsoefeningen bijdragen tot het herstel

In het voorgaande maakten we bij de oorzaken reeds gewag dat “De verbinding tussen het geestesbewustzijn (manas) en het buddhi raakt verstoord langs de verstoring van de Chitta-nadi (“zintuiglijke” energetische kanaal, het zelf bewust zijn).

Men kan met specifieke asana’s (houdingen) bepaalde marmapunten gaan beïnvloeden, waardoor de energetische stroming, noodzakelijk voor een gezond en gelukkig leven, worden vrijgemaakt of afgeremd. De relatie tot de verschillende chakra’s is hier uiteraard ook niet ver weg. Door  prana (basis levensenergie) tot stroming te brengen, zullen ook alle nadi’s deze stroom genieten. Zintuiglijke waarneming verbeterd, de fysieke paraatheid stijgt, waardoor het welbevinden terug mag keren.

Tot slot vermeld ik ook nog de ademhalingstechniek die pranayama heet. Het in evenwicht brengen van Ida en Pingala (nadi) met deze techniek, draagt ertoe bij dat de hoofdenergetische stroom optimaliseert, waardoor weerbaarheid, standvastigheid en gronding de burnout voorkomt.

Burnoutendepressie

Depressie

Burnout en depressie kennen heel wat gelijkenissen. Bij beide beelden zie je dat de persoon het contact met de werkelijkheid een stuk verliest. Echter waar een burnout echt wel een feitelijke “overbelasting” is, een geestelijke, zielsmatige en fysieke  uitputtingstoestand, kan je depressie als een blokkade beschouwen van diezelfde geestelijke, fysieke en zielsmatige kenmerken van een persoon.

Daarnaast zie je ook dat bij depressie, vroegere gebeurtenissen of trauma, zelf acute, een rol gaan spelen in de beleving van het zelf.

Ayurvedisch gezien is een depressie ook eerder in de richting van een kapha-verhoging te zoeken, al dient men zich er steeds van bewust te zijn dat ook vata en zelf pitta-elementen een rol kunnen spelen in het ontstaansmechanisme.

De behandeling van depressie volgens ayurvedische inzichten loopt vrijwel gelijk met die van burnout, al dient opgemerkt dat het “diepere” karakter van depressie enkele nuances verdient, zoals een andere timing van de behandelmogelijkheden, het benaderen van de kapha verstoringen en het gebruik van bijkomende kruiden.

Symptomen

Tal van symptomen van een burnout vind je ook terug bij een depressie. Toch zie je enkele symptomen meer specifiek op de voorgrond treden :

  •  Overmatige vermoeidheid en spierzwakte
  •  Hartkloppingen en hoofdpijn
  •  Zweten en tremoren
  •  Kortademigheid
  •  indigestie en maagklachten
  •  Onderbroken slaap en nachtmerries
  •  lusteloosheid en apathie, overweldigende (ongewilde) luiheid
  •  verstoord eetpatroon, meestal te veel (en neiging naar kapha-verhogende voeding) soms verlies van eetlust
  •  verstoorde stoelgang (te vettig of te droog, hard, moeilijk, soms grote massa)
  •  neiging tot huilbuien of zelf suïcidale gedachten
  •  zwartgalligheid

Oorzaken

Eerder doorgemaakte trauma of acuut optredende (bv. sterfgeval, verlies van werk, verlies gezondheid, ….) kunnen de fascilitators zijn tot een depressie.

Ons niveau van bewustzijn wordt opgebouwd uit verschillende hulzen of lagen. Het innerlijke zelf woont in ons hart, het is de zetel van de  Anandamaya kosha.  Een andere kosha is de manomaya kosha, de laag van de geest, het verstand en de verbinding tot de zintuigen..Op het ogenblik dat we zijn gekwetst, geschokt of er zich een treurig incident voordoet, maken wij gebruik van onze geest (manas) om een ​​beschermende barrière om ons heen te bouwen. In sommige gevallen, zeker als deze onnodig wordt aangehouden of gecultiveerd, veroorzaakt deze belemmering de toegang tot de essentiële zelf en kan dit resulteren in een depressie.

De vrije stroom van Prana laat toe de dosha's in evenwicht te houden, de zeven dhatus te ontwikkelen en te voeden, en de lichaamskanalen (srothas)  waardoor bloed, lyfme en energieën stromen, te gebruiken.

Bij een blokkade van deze energetische stroom, verliest de persoon alle levenslust en wordt ziek.

Pitta die instaat voor de emotionele “vertering” raakt verstoord, hoopt zich op en mond uit in persoonlijk destructief gedrag, woede en geweld. Soms zelf tot zelfmoord.

Vata die instaat voor beweging raakt verstoord en hoopt zich op. Angst, overmatige actie en slaapstoornissen zijn het gevolg. Het metabolisme vertraagt en depressie raakt in een vicieuze cirkel.

Kapha zal de standvastigheid en stabiliteit willen verhogen, wat uiteindelijk tot stilstand leidt. Zwaarte, duisternis en stagnatie zijn het gevolg.

Dit laatste zal een blokkerende invloed hebben op de srotamsi en nadi’s, wat uiteindelijk weer tot depressie leidt. Andere ziektebeelden zijn het gevolg.

Ayurvedische behandeling bij depressie

De behandeling van depressie zal in wezen niet zo veel verschillend van de behandeling van burnout. Toch zal net iets meer aandacht gaan naar de kapha-dosha, omdat deze eerder de neiging heeft als onderliggend ontstaansmechanisme verantwoordelijk te zijn. De behandeling zal hoe dan ook holistisch en vanuit verschillende ayurvedische invalshoeken moeten aangepakt worden :

  • ayurvedisch voedingsadvies (zie burnout)
  • ayurvedisch leefstijladvies (zie burnout)
  • kruidentherapie
  • massage en pancha karma (zie burnout)
  • psychische begeleiding (zie burnout)
  • yoga en meditatie (zie burnout)

Bij een depressie zullen de verschillende technieken met meer omzichtigheid en met een juiste timing moeten aangepakt worden in functie van de evolutie van de cliënt en ziijn Prakruti/Vikruti

Het spreekt voor zich dat alcohol, cafeïne, suikers, grote hoeveelheden eten, industrieel bewerkte voeding, eieren vermeden moeten worden. Ze zijn niet sattvisch te noemen en dragen tot een depressie bij.

Kruiden bij depressie

Kruiden kunnen een belangrijke en ondersteunende rol vervullen bij depressie. Uiteraard zal de verstoorde dosha in evenwicht worden gebracht, ook met desbetreffende kruiden. Triphala is hierbij voor de drie dosha’s balancerend. Naargelang vata, pitta of kapha aan de basis liggen worden aangepaste kruiden voorgeschreven. Bijzondere aandacht gaat naar kapha en de spijsvertering (agni) bij de keuze van de kruidenbehandeling

Er zijn specifieke kruiden die in de ayurvedische literatuur worden beschreven :

  • Tulsi (Basilicum ocicum)
  • Brahmi (Bacopa Monnieri)
  • Ashwagandha (Withania Somnifera)
  • Curcuma (Curcuma Longa)

Deze worden oraal toegediend, maar ook verwerkt in de voeding (kurkuma) of als massageapplicaties gegeven (bv. Shirodhara met Brahmi tailam)

Aangezien de depressie als dieper verweven in het systeem wordt beschouwd tegenover burnout, is het zinvol aanvullende kruiden in te zetten, die deze diepere werking ook uitvoeren :

  • Jatamansi (Nardostachys Jatamnsi)
  • Guggulu (Commiphora Mukul)

Jatamansi heeft zenuwherstellende werking en gugullu kan de werkzame bestanddelen van de andere kruiden dieper in de cellen transporteren.


De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka