doshasmarmas

Dosha’s zijn de onderliggende bio-energetische krachten achter de werking van ons lichaam en  geest. Ze representeren de vijf elementen geaccumuleerd met de naar buiten gerichte vitale adem, de levenskracht (Prana)

Hun werking wordt opgebouwd vanuit de virtuele elementen (panchamahabutha’s) :

                                   VATA   :  lucht + ether

                                   PITTA  :  vuur (+water)

                                   KAPHA:  aarde + water

Constitutioneel (vanaf de conceptie) zal elk persoon overwegend door één of meerdere van deze dosha’s worden gekenmerkt. Daarna kan één of meerdere van deze dosha’s verstoord geraken tijdens het leven. Elke persoon heeft de drie onderliggende energetische krachten of dosha’s in zich.

Het spreekt voor zich dat ingrijpen in de energiestroom en prana langs marma’s ook hun weerslag hebben op kwaliteit en kwantiteit van alle dosha’s en subdosha’s.

Elk van deze dosha’s komt overeen met telkens de hoofdmarmapunten (marmamaha) in zijn zetel of werkingsgebied.

  1. Voor Vata en zijn zetel is dat het hoofdmarmapunt basti
  2. Voor Pitta en zijn zetel is dat het hoofdmarmapunt hridaya
  3. Voor Kapha en zijn zetel is dat het hoofdmarmapunt staphani

hoofdmarmapuntenatma

VATA en marma

Karakteristieken van VATA : beweging, aansturing

Vata wordt gekenmerkt vanuit de eigenschap beweging, verandering, voortstuwing.

Vata is samengesteld uit de elementen ether en lucht. Het spanningsevenwicht rust en beweging. Het is licht en luchtig van natuur.

Vata zal zich uitdrukken in spreken, denken, het ritme van hart en ademhaling. Vata is verantwoordelijk voor alle niet waarneembare (bv.zenuwimpuls) en waarneembare bewegingen in het lichaam (bv. darmperistaltiek). De regulering en voortstuwing van vloeistoffen in het lichaam, het afvoeren van uitscheidingsproducten, het transport  binnen de interstitiële ruimten (celtussenruimten) (bv. osmose).

Vata is geassocieerd met de werking van het zenuwstelsel, vandaar de bewegingseigenschap. Vata stuurt zowel het denken als de zintuigen aan, waardoor een goede integratie van beiden mogelijk is. Vata geeft het denken (re-) adaptatievermogen en flexibiliteit aan de geest.

De zetel van Vata is de dikke darm.Overeenkomstig het bastimarmapunt.

Verstoring van VATA : het subtiele en denken

Fysiek zal een verstoorde vata zich uiten in weefselzwakte, deshydratatie (droogte) en zwakke immuniteit. Specifieke vata-gerelateerde ziektebeelden zijn oa. arthritis, magerzucht, vroegtijdige menopause en zwakke immuniteit.

Een onevenwichtige vata veroorzaakt turbulenties in het zenuwstelsel en het denken en zal zich uitdrukken in angst en onzekerheid.

De relatie VATA en marma’s

De nauwe verwantschap van Vata met de vitale levensenergie prana * is duidelijk. In hun subtiele energetische vorm zorgen beiden voor beweging, voor verandering maar ook voor evenwicht in geest en lichaam.

Het is net thv. de marma’s dat deze Vata als regulerenede energie, onder de vorm van prana kan benaderd worden. Vooral in de door Vata gedomineerde marma’s zullen de eerder vermeldde fysieke en psychische uitdrukkingen behandeld kunnen worden.

* Prana = getransformeerde vata-energie

PITTA en marma

Karakteristieken van PITTA : transformeren, verwerking

Pitta wordt gekenmerkt vanuit de eigenschap tot omzetten, transformeren, thermogenesis. Pitta is samengesteld uit de elementen vuur en water. Het element water kan hier worden geïnterpreteerd als “brandstof” onder de vorm van olie voor het vuur of zelf als de enzymatische werking van het spijsverteringsvuur (cfr. later).

Pitta zal zich uitdrukken in het temperament, de doelgerichtheid, de passie. Het is verantwoordelijke voor de perceptie, beoordeling en het determinerende karakter van het denken en emoties.

Pitta is verantwoordelijke voor de omzetting van voedsel in warmte, weefsels, zuren en uitscheidingsproducten. Pitta bestuurt de spijsvertering op celniveau, over weefselniveau tot het hele fysieke (lichaams-)systeem.

De zetel van Pitta is de twaalfvingerige darm. Overeenkomstig het hridaya marmapunt.

Verstoring van PITTA : hitte en oplaaiende emoties

Fysiek zal een verstoorde Pitta zich manifesteren in koorts, ontstekingen, bloedingen en infecties. Ziektebeelden situeren zich dan ook in de richting van zweren, acne, huidziekten, infectieziekten en een aantal bloedziekten.

Een onevenwichtige Pitta resulteert in hevige emoties, meestal in de vorm van boosheid, jaloezie, fanatisme, …

De relatie PITTA en marma’s

Marma’s met overwegende Pitta zijn verantwoordelijk voor de vorming van warmte en energie. Je reguleert er de stofwisseling mee, net als tal van emotionele aspecten.

De subtiele energetische vorm tejas * vormt hier de relatie tot marma’s. Tejas geeft sexuele vitaliteit, moed, weerstand en genezingsvermogen mbt. oa. de immuniteit.

* Tejas = getransformeerde pitta-energie

KAPHA en marma

Karakteristieken van KAPHA : structuur en stevigheid

Kapha wordt gekenmerkt door de eigenschap bijeen te houden en te structureren. Kapha is samengesteld uit de elementen water en aarde, waarbij water staat voor cohesie en aarde voor de vastheid en stevigheid.

Kapha is dan ook verantwoordelijke voor onze lichaamsstructuur, het vormen van nieuw weefsel, het smeren en bevochtigen. Kapha zorgt ook voor de bescherming van ons lichaam tegen uitwendige, fysieke invloeden (bv. neusslijmvlies en virusaanvallen).

Kapha zal zich uitdrukken als gevoeligheid en emotie, liefde en zorgzaamheid. Rust uithoudingsvermogen, tevredenheid en stabiele kracht zijn er de veruitwendiging van.

Verstoring van KAPHA : smering en traagheid

Mucus, excessieve weefselaangroei, oedeemvorming zijn enkele manifestaties van een verstoorden kapha. Teveel zwaarte (aarde en water) kunnen leiden tot diabetes, hartaandoeningen (coronair), vormen van astma en obesitas.

Luiheid, depressie, moedeloosheid zijn enkele mogelijke symptomen dewelke het gevolg kunnen zijn van kapha-verstoringen.

De zetel van Kapha is de maag. Overeenkomstig het staphani marmapunt.

De relatie KAPHA en marma’s

De transformatie van voedsel zagen we eerder in de omschrijving van Pitta. De energetische elementen hierbij verworven ondergaan een verdere vertering in de 7 weefsels (dhatu’s) om als bouwsteen te dienen aldaar. Elk van de 7 weefsels zal zijn bouwstenen gebruiken, noodzakelijk voor en goed functioneren.

Ojas * vormt hier de relatie tot de marma’s. De subtiele en sturende energie Ojas, verteerd vanuit de 7 dhatu’s zijn verantwoordelijke voor de weerstand tegen ziekte, het uithoudingsvermogen, de fertiliteit. Kortom Ojas draagt bij tot een lang, gelukkig en gezond leven.

De energetische stroming in Kapha gerelateerde marmapunten verbeteren, betekent ook de kapha zelf behandelen.

* Ojas = getransformeerde kapha-energie

 marmavatapittakapha
 
De relaties van dosha’s en subdosha’s met marma’s

We zagen eerder de relatie tussen Vata en prana (=getransformeerde vata-energie). Beiden spelen een belangrijke rol in het behandelen van marma’s. Het spreekt voor zich dat de invloed van prana op zowel pitta als  kapha in elke marma aanwezig is en door die prana wordt aangestuurd.

Je zou aldus vata als “hoofdregulator” van de vitale energetische stroom (prana) in de marma kunnen  beschouwen, echter kan de één niet zonder de andere (Pitta, Kapha).

Aangezien elke dosha uit vijf subdoha’s bestaat, waarin telkens een specifieke locatie, functionaliteit en energie zit vervat, ziet men deze ook in de marmapunten terugkeren. Zowel naar regio, naar energie en elementen komt men tot een indeling van de marmapunten volgens hun subdosha’s : 

 subdoshasenmarma

tabel : Marmapunten en de relatie tot hun subdosha's

Subdosha’s van VATA en marma

Prana Vata 

het centrale zenuwstelsel

De subtiele energie waar Prana Vata voor staat is de beweging in het centrale zenuwstelsel en de peristaltiek van de voedingsstoffen in mond en bovenlichaam. Tevens wordt het denken in Prana Vata aangestuurd. Marma’s situeren zich voornamelijk in de hoofdregio (zie tabel). Hogere bewustzijn en ruimtelijkheid vinden hier een basis.

puntenAdhipati + Staphani  Phana, Vidhura, Kshipra, Talahridaya

Udana Vata  

ademhalingsstelsel

De subtiele energie waarvoor Udana Vata staat is de opwaartse beweging van lucht voor spraak en ademhaling. Marma’s situeren zich voornamelijk in hals- en schouderregio (zie tabel). Speciale aandacht gaat hier naar de keelmarma’s. Taal, creativiteit en expressie worden hier gevormd.

puntenNila + Manya  Krikatika, Amsa

Samana Vata  

veneuze bloedcirculatie

De subtiele energie waarvoor Samana Vata staat is de aansturing van de darmperistaltiek (dikke darm) en de veneuze bloedcirculatie. Marma’s situeren zich dan ook voornamelijk rond de navel (zie tabel). Intuïtie en buikgevoel kunnen hier vorm krijgen.

Speciale aandacht gaat hier naar de voet en de hand waar reflecterende marma’s (Kurchasira) dezelfde uitwerking kennen.

puntenNabhi  Apasthamba, Kurchasira

Vyana Vata

arteriële bloedcirculatie

De subtiele energie waarvoor Vyana Vata staat is de aansturing van de arteriële bloedstroom. Marma’s situeren zich dan ook hoofdzakelijk op de borststreek en rond het hart (zie tabel). De bloeddoorstroming en zijn aansturing langs marma’s op de ledematen, op handen en voeten, kennen dezelfde uitwerking. De beleving van emotie staat hier centraal.

puntenHridaya  Brihati, Talahridaya, Kshipra, Amsaphalaka

Apana Vata

uitscheidingsorganen

De subtiele energie waarvoor Apana Vata staat, is de aansturing van de neerwaartse beweging. Hierbij gaat het om de neerwaartse beweging van stoelgang, urine en/of menstruatie(vocht). Centrale regio wat marma’s betreft zijn dan ook de regio’s van de uitscheidingsorganen en de onderbuik (zie tabel). Er zijn ook marma’s op benen en voeten aan Apana Vata gekoppeld. Aarding en gronding vinden hier hun oorsprong.

Speciale aandacht hierbij voor het marmapunt Utkshepa op het hoofd, waar voornamelijk een sturing van de prana kan gebeuren ifv. het loslaten (van het denken).

puntenBasti + Guda Vitapa, Utkshepa, Lohitakshma, Utkshepa

Subdosha’s van PITTA en marma

Alochaka Pitta

zintuigen

De subtiele energie waarvoor Alochaka Pitta staat stuurt de verwerking van licht door de ogen opgevangen. De verwerking van informatie vanuit de andere zintuigen (horen, proeven, …) vallen hier eveneens onder. De marma’s situeren zich dan ook voornamelijk op het hoofd (zie tabel). Inzicht en zien vormen de geestelijke kwaliteiten hier ontwikkeld.

puntenStaphani, Apanga, Kurcha, Kurchasira

Sadhaka Pitta

hart en hersenen

De subtiele energie waarvoor Sadhaka Pitta staat , stuurt de werking van hart en hersenen. Je zou kunnen stellen dat de verwerking van kennis en ervaring in deze subdosha en zijn gerelateerde marma’s gebeurd. De marma’s situeren zich dan ook voornamelijk op het hoofd en thv. het hart (zie tabel). De integratie van emoties in het hart kan je er bewerkstelligen. Het bewustwordingsproces rond emoties vindt hier zijn plaats.

puntenAdhipati + Hridaya  Simanta

Pachaka Pitta

spijsvertering

De subtiele energie waarvoor Pachaka Pitta  staat,  stuurt de verwerking van voedsel in de dunne darm aan (Jataragni, cfr. later). Marma’s rond de navel zullen hierbij een grote rol spelen (zie tabel). In deze subdosha en de betrokken marma’s ligt de behandeling van ziekte in het algemeen, immers begint gezondheid bij een goede vertering in dit gebeid. De ontwikkeling van (geestes-)kracht staat hier centraal.

puntenNabhi Apasthamba, Indrabasti, Kurchasira

Ranjaka Pitta

lever

De subtiele energie waarvoor Ranjaka Pitta staat stuurt de werking van de lever aan en zal ook invloed hebben op de kleuring van het bloed (rode bloedcellen), de stoelgang, urine en de werking van de gal(blaas). Het emotionele vind in deze subdosha zijn oorsprong.

Marmapunten in de omgeving van de lever zijn de verbinding met Ranjaka Pitta.(zie tabel)

puntenNabhi Kurpura, Janu, Kukundara

Bhrajaka Pitta

huid

De subtiele energie waarvoor Bhrajaka Pitta staat, stuurt de verwerkingsmogelijkheid van de huid. Zonlicht en warmte komen erin langs de huid, de lichaamstemperatuur wordt door Bhrajaka Pitta geregeld. Uitstraling vormt hier de geestelijke uitdrukking.

Marmapunten op borst en ledematen staan in betrekking tot Bhrajaka Pitta.(zie tabel)

puntenNila + Manya  Talahridaya, Katikaturana, Amsa

Subdosha’s van KAPHA en marma

Tarpaka Kapha

hersenen en perifere zenuwstelsel

De subtiele energie waarvoor Tarpake Kapha staat, zorgt voor de smering van de hersenen en het (perifere) zenuwstelsel (myelinisatie). Tarpaka Kapha zorgt voor tevredenheid(sgevoel) en herinneringsvermogen. Marma’s vinden we op het hoofd, de schedel, het hart en langs de wervelkolom (zie tabel).

puntenAdhipati + Hridaya ,Simanta, Shringataku, Krikatika

Sleshaka Kapha

gewrichten

De subtiele energie waarvoor Sleshaka Kapha staat, zorgt voor de smering van de gewrichten. Vloeiende expressie van wie je bent vind je hier terug. Gerelateerde marma’s vind je voornamelijk op de gewrichten terug (zie tabel).

puntenGuda  Janu, Kurpara, Manibandi, Gulpa, Katikaturana

Kledaka Kapha

maag en darmen

De subtiele energie waarvoor Kledaka Kapha staat, zorgt voor de smering van de darmen. Je haalt er trouwens je voldoening uit. De gerelateerde marma’s liggen in de regio van de zetel van Kapha, de maag (zie tabel). Bijzonder marmapunt vormt hier Kurchashira in voeten en handen.

puntenNabhi  Apasthamba, Kurchasira

Bodhaka Kapha

zintuigen en mond

De subtiele energie waarvoor Bodhaka Kapha staat, zorgt voor de smering van de mond (slijmvliezen, speekselklieren) en de zintuiglijke organen in het hoofd (oren, neus, tong, ogen). Hier zetelt het verlangen. Gerelateerde marma’s situeren zich voornamelijk op hoofd en in het aangezicht (zie tabel).

puntenManya  Shringataka, Phana

Avalambaka Kapha

longen en hart

De subtiele energie waarvoor Avalambaka Kapha staat is de smering van hart en longen. De borstregio levert dan ook de gerelateerde marma’s (zie tabel). Zelfbewustzijn en ik-ben gevoel zijn hier vertegenwoordigd als subtiele gewaarwording.

puntenHridaya Talahridaya, Stanamula


De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka