menopausefotoDe menopause wordt in de volksmond ook wel eens de “overgang” genoemd. Vanuit klassiek medisch oogpunt kom je al snel tot de vaststelling dat men het dan heeft over een verandering van de hormoonhuishouding bij de vrouw.

Ook binnen de ayurveda zal het hormonale systeem of weefsel (=Shukra dhatu) een pertinente rol spelen om met de menopause om te gaan, echter garandeert de holistische benadering op andere vlakken een breder pallet om deze natuurlijke fase van het leven te bekijken en doorleven.

Een fase in het leven van de vrouw die trouwens vanuit ayurvedisch oogpunt volkomen normaal is. De overgang van een pitta georiënteerde levensfase naar één waarbij vata de bovenhand neemt, kan zowel met voeding, leefstijl alsook supplementen en andere voorzorgsmaatregelen, geleidelijk en rustig verlopen.

Definitie vanuit klassieke geneeskunde

De menopause is een normaal onderdeel van een vrouwelijk en  natuurlijk verouderingsproces gekenmerkt door het verval van hormonen in het lichaam. Het duid erop dat het einde van de menstruatiecyclus en het vermogen zwanger te raken, in zicht is.

Het proces treedt in tussen de 45 en 55 jaar en begint met een voorafgaande fase (perimenopause) die 2 tot 5 jaar kan duren. Het einde of de postmenopause start vanaf het ogenblik dat de vrouw 1 vol jaar zonder menstruatie is.

De perimenopause kenmerkt zich door dalende hormoonspiegels die tal van overgangsklachten kunnen veroorzaken. Opvliegers, vaginale droogheid, stemmingswisselingen zijn er enkele…

Oorzaken volgens klassieke geneeskunde

De menopause wordt veroorzaakt door de natuurlijke afnemende functie van de eierstokken en het gehele hormonale systeem, die geleidelijk lagere niveau’s produceren van de hormonen oestrogeen, progesteron en testosteron. Dit zorgt ervoor dat de totale serumniveaus van deze hormonen ook dalen in het bloed en het hele lichaam van de vrouw.

Behandeling volgens klassieke geneeskunde

Centraal in de behandeling van de menopause staat de substitutietherapie. Men zal het natuurlijk verval van de hormoonaanmaak substitueren (=aanvullen) met synthetisch of dierlijke vervaardigde hormonen. Dit kan acuut en kortstondig gebeuren (bij overgangklachten) of meer chronisch en in langere tijdsspanne, om de mogelijke risico’s van het verouderen te beperken (osteoporose, …)

Ayurveda en menopause

Ook binnen de ayurvedische geneeskunde is de menopause gekend.  Ook binnen de ayurvedische benadering zullen hormonen een belangrijke rol spelen. Binnen de ayurveda is dit de suhkra dhatu (=het hormonale weefsel). Echter zijn nog tal van andere dosha’s, dahtu’s en mechanismen die de menopause en bijhorende klachten of ongemakken gaan bepalen. Deze kunnen dan ook vanuit een breder perspectief aangepakt worden.

Ayurvedische oorzaken van menopause

Het leven is en wordt bepaald door allerhande cyclussen. De seizoenen, de dag- en nachtritmes, maanden, jaren. Ook het leven zelf kan vanuit ayurvedisch zicht en met betrekking tot de levensenergieën bekeken worden in een cyclus van dosha’s en guna’s.

Elk deel van het leven wordt gekenmerkt door een overheersende energie (dosha) vanuit zijn bijhorende elementen (mahabuthas) en eigenschappen (guna’s).

Kapha periode (0 tot 25 jaar)

Zo zal de periode van geboorte en groei gekenmerkt zijn vanuit de kapha energie die opbouwend is. (eerder zwaar, vochtig zoals het aarde en water element)

Pitta periode (25 tot 55 jaar)

De periode van de volwassen leeftijd is gekenmerkt vanuit de pitta energie, waarin voortplanting en verwezenlijken centraal staan. (eerder warm en krachtig, zoals het vuur element)

Vata periode (55 tot 120 jaar

De latere leeftijd en ouderdom wordt dan weer gekenmerkt door de vata energie, waarin rust en kalmte overheersen. (eerder droog en luchtig, zoals het ether en luchtelement)

lifespanmenopauseLaat nu net de menopause de periode van vata inluiden. Men gaat van de vruchtbare fase (voortplanting) naar de onvruchtbare periode in het leven, waarin rust en kalmte overheersen, waarin warmte en vuur plaats maken voor droogte en luchtigheid. In deze zin is de menopause een normaal en natuurlijk proces dat bij het leven hoort.

Toch doen er zich dermate fundamentele wijzigingen op betrekkelijke korte termijn voor in verschillende dosha’s, subdosha’s en dhatu’s (zie verder), dat ongemakken of zelf de gezondheid in gevaar kunnen komen.

Vanuit de visie binnen de ayurveda dat alle dosha’s in evenwicht dienen te zijn volgens je constitutie (Prakriti) om gezond en gelukkig te blijven, zal het dan ook belangrijk zijn om als het ware de menopause (pre-menopause) voor te bereiden door je dosha’s te verzorgen.

Symptomen menopause

Een vrouw in de menopauzale fase kan heel wat ongemakken ervaren of ook helemaal niet. De menopause gaat wel eens voorbij zonder klachten. Echter hoort men veelal een aantal problemen weerkeren :

  • Opvliegers (de zogenaamde flushes)
  • droogte van slijmvliezen (mond, vagina) maar ook ogen/oogleden
  • Hoofdpijn
  • Vaginale veranderingen (atrofische vaginitis)
  • jeuk, roodheid huid
  • concentratiestoornissen / geheugenverlies
  • Algemene pijn en onwelbevinden en / of spierpijn 
  • Emotionele veranderingen (depressie, angst, woedeaanvallen)
  • slaapstoornissen (slapeloosheid) en nachtelijk zweten
  • te snelle of onregelmatige hartslag (hartkloppingen)
  • problemen met blaas en urineren (te veel, te weinig, nachtelijke urineren, druppelincontinentie), veelvuldige blaasontstekingen
  • Veranderingen van huid (droge of vettige) en haar (kleur, haaruitval, verdunnen, …)
  • Veranderingen op seksueel vlak (verhoogd of verlaagd libido)
  •  …  …

Niet alle symptomen zijn in dezelfde mate aanwezig, soms zelf geheel afwezig. En toch ligt voor de klassieke geneeskunde de oorzaak bij de hormonale veranderingen. Hoe kan dat ?

Elke vrouw heeft haar eigen individuele constitutie (Prakriti, vata-pitta-kapha) en haar persoonlijke toestand en noden (Vikruti, verhoogde vata-pitta-kapha) op het moment dat de wijziging van pitta naar vata-periode gaat plaatsgrijpen.

Dit verklaart ook waarom de ene vrouw meer last zal hebben van opvliegers, terwijl een andere vrouw bijvoorbeeld plots last krijgt van obstipatie. Zo zal een pitta-type (Prakriti) met een pitta-verhoging (Vikruti) eerder last van opvliegers krijgen. Een vata-type zal door de verhoging van vata makkelijker last hebben van obstipatie, zeker als de menopause eraan zit te komen. Vele mogelijke mengvormen zijn mogelijk en maken derhalve een bhandeliing individueel.

De rol van dhatu's, dosha's en subdosha's tijdens de menopause

Zoals eerder vermeld speelt de constitutie en de mogelijke disbalans van de dosha’s een bepalende rol in de wijze waarop de menopause zich voltrekt maar ook aandient. Daarom is het ook interessant naar de jaren voor de start van de eigenlijke menopause te kijken.

Subdoshas en dhatus die betrokken zijn in de klachten bij menopause:

Vata – Subdoshas: Prana Vata en Apana Vata                      èdhatu : asthi (botten, huid)

Pitta – Subdoshas: Ranjaka Pitta en Sadhaka Pitta               èdhatu : shukra (hormonen)

Kapha – Subdoshas:  Kledhaka Kapha, Bodhaka Kapha        èdhatu : meda (vetweefsel)

Het uitbalanceren van de dosha’s (en zijn subdosha’s) is de sleutel tot een gezond en gelukkig leven. Zeker in de jaren die vooraf gaan aan, vooral de hormonale veranderingen die eraan zitten te komen bij, de menopause is de zorg voor die balans elementair.

Zo kunnen kleine voortekenen een disbalans aanwijzen. Het plotse optreden van meer constipatie (verhoogde vata – apana vata), plots verschijnen van acné op middelbare leeftijd (verhoogde pitta), het gevoel dat de spijsvertering niet optimaal verloopt en er zwaarte optreed na elke maaltijd (kapha verhoging).

Vata – Subdoshas: Prana Vata en Apana Vata

  De verhoging van vata voor en tijdens de menopause zal droogte en lucht als kenmerken hebben.

De apana-vata raakt verstoord, constipatie is daarvan een gevolg. Maar ook incontinentie, pijnlijke en onregelmatige maandstonden, opgeblazen gevoel maken zich meester van de vrouw in de overgang. Vaginale droogheid, sexuele dysfunctie, anurie of juist polyurie treden op. Stemmingswisselingen vinden ook hier hun oorsprong. De menstruatie wordt plots onregelmatig, zet eens uit en veranderd van karakter (duur, hevigheid, samenstelling menstruatievocht, …).

Ook de prana-vata raakt meer en meer verstoord. De zintuiglijke waarneming raakt in de war, angst en wisselvalligheid maken zich meester, er kan een lichte vorm van depressie ontstaan. Ook slapeloosheid en slaapproblemen vinden hier hun oorsprong. Soms ontstaan slikproblemen (de krop in de keel).

Vata - dhatu : asthi (botten, huid)

Tijdens de menopause raakt de asthi-dhatu onder druk van de droogte en de luchtigheid. Dikwijls wordt de huid droger en krijgt de vrouw meer rimpels. De botten worden broos (osteoporose) en het gevaar op botbreuken wordt groter. De nagels worden brozer, er ontstaat plots onverklaarbaar haarverlies of nog erger de vrouw verliest tanden. De menstruatie wordt plots onregelmatig, zet eens uit en verandert van karakter (duur, hevigheid, samenstelling menstruatievocht, …)

Pitta – Subdoshas: Ranjaka Pitta en Sadhaka Pitta

Bij een onbalans van de pitta dosha, voornamelijk bij pitta georiënteerde types zal verbranding en transformatie te hevig om zich heen grijpen.

De ranjaka pitta, de verwerking van de lever staat daarbij te hoog. Vetten die als basis tot de aanmaak van hormonen wordt gebruikt, raken in een vroeg stadium van de gehele ayurvedische vertering, verbrand. Een hormonale disbalans is het gevolg. De kwaliteit van het bloed verminderd wat zich soms uit in bloedarmoede. Een te hoog buthagni (levervuur) kan woedeaanvallen en vijandigheid verklaren.

Maar ook een disbalans van de sadhaka pitta zal zich uiten tijdens de menopause. Onder de vorm van overdreven controle, koppigheid en vastberadenheid, slaat de menopause om zich heen. Een laag zelfbeeld en ongelukkig gevoel zijn wel eens het gevolg. Een plotse en al te kritische blik op de echtgenoot is een bekend verhaal. Hartkloppingen maar ook concentratiestoornissen vinden hier hun oorsprong.

Pitta - dhatu : shukra (hormonen)

Tijdens de menopause raakt de shukra dhatu (horrmoonweefsel) onder druk van te grote en snelle transformatie; Gevolg is een disbalans tussen progesteron, oestrogenen en  testosteron. De disbalans van de  geslachtshormonen, die al vanuit de vata-verhoogde leeftijdsfase onder druk komen te staan, zijn bij een verhoogde pitta de oorzaak van ondermeer warmte-opwellingen, soms heviger en pijnlijker menstruaties (PMS) of libidoverlies. Veelvuldig optreden van ontstekingen (vooral van de blaas) kunnen wijzen op een pitta-verstoring.

Kapha – Subdoshas:  Kledhaka Kapha, Bodhaka Kapha

Op het eerste zicht heeft de kapha dosha weinig te maken met de menopause. Toch kan een disbalans van deze dosha, zowel in de peri-menopause als de menopause zelf een gunstige of verstorende invloed uitoefenen. De smering alsook de opbouw van structuren, organen en weefsels blijven, zeker tegenover de vata en pitta georiënteerde wijzigingen,  belangrijk.

Zo zal de kledhaka kapha voor een goede spijsvertering (agni) blijven staan, waardoor afvalstoffen en onverteerde voedselresten (ama) worden voorkomen. Een zwaar gevoel van de maag of zelf branderig maag na maaltijden,  tijdens de menopause komen wel eens voor. Plotse overgewicht dient ook in acht genomen te worden. Sommige vrouwen vallen af tijdens de menopause, anderen komen “plots” en onverklaarbaar aan. Een balans van de kledhaka kapha is daarom aangewezen. Een lethargische of zelf overdreven aanhankelijke basishouding vind in een verhoging van deze dosha zijn oorsprong.

De bodhaka kapha staat dan weer in voor oa. de speekselvorming in de mond, de goesting in voeding. Overdreven zin in bepaalde voedingsmiddelen tijdens de menopause zijn geen uitzondering (meestal zoet). Een verstoring van deze subdosha zal tijdens de menopause dan ook resulteren in overgewicht. Zwaarte en teveel vloeibaarheid in het systeem kunnen depressieve kenmerken genereren.

Kapha - dhatu : meda (vetweefsel)

Overgewicht maar vooral ook het ontstaan van aderwandplaques (arteriosclerose) vinden tijdens de menopausale levensfase wel eens hier hun oorsprong. Ook plotse last van vettige haardos kunnen wijzen op een kapha-verhoging. Plotse lichaamsgeuren die voorafgaande niet aanwezig waren kunnen ontstaan bij een kapha-verhoging omdat toxines in de (vet-)weefsels raken tgv. een zwakkere spijsvertering.

Ayurvedische behandeling van menopause

Om gezondheid en geluk te mogen ervaren is het belangrijk de dosha’s in balans te houden. Ingrijpen wanneer dosha’s verstoord raken of verhogen is dan aangewezen. Zowel in de jaren voor de menopause als tijdens zal voornamelijk de aandacht gaan naar pitta en vata verstoringen.

Centrale doelstelling is de overgang van de natuurlijke levenscyclus van pitta naar vata zo optimaal mogelijk te laten verlopen en dat met de Vikruti (huidige dosha toestand) in acht genomen. Hiertoe heeft de ayurveda tal van middelen, die in volgende specifieke doelen willen voorzien :

  1. dosha-balancering zowel preventief als curatief
  2. het organiseren van rasayana of verjonging van het hele lichaam en zijn systemen
  3. minimaliseren van klachten specifiek ten gevolge van de menopause
  4. gewichtsmanagement en voorkomen van ama (toxines en onverteerde voedingsresten)

Methode gebruikt bij Ayurveda chikitsa

  1. Kruidensupplementen : Shatavari als centrale kruid ondersteund met dosha georiënteerde kruidensupplementen.
  2. Ahara chikitsa : voeding tot uitbalancering van de wijzigende dosha(‘s) of gewijzigde Prakruti
  3. Dinacharya en ritucharya : (dagelijkse) gedragspatronen en/of seizoensgebonden gedragspatronen ifv. de dosha(‘s), massages
  4. Yoga, meditatie en bewegen
  5. Pancha karma met als hoofddoelen dosha’s balanceren en rasayana en/of gewichtsmanagement  bewerkstelligen.

Kruidensupplementen

Om de dosha’s in evenwicht te brengen spelen voedings- en gerdragsaanpassingen uiteraard een centrale rol. Soms kan het nuttig zijn ook kruidensupplementen in te zetten. Dat kan gaan van dagelijkse keukenkruiden (zie kruidenleer) tot medicinale kruiden of zelf medicinale kruidenpreparaten waarin soms meer dan 50 kruiden zitten verwerkt volgens traditioeneel ayurvedische receptuur.

Eén kruid dat bij uitstek wordt gebruikt voor het uitbalanceren van het hormonale systeem, ook bij menopause is Shatavari (Asparagus racemosus) of de Aziatische wilde asperge. Shatavari heeft een balancerende invloed op voornamelijk vata en pitta en is gelijktijdig regulerend naar de vrouwelijke geslachtsorganen. Ideaal om te worden ingezet bij menopause klachten.

Aangevuld met dosha specifieke kruidensupplementen kunnen tal van klachten worden aangepakt : versterking eierstokken, verzachten droge of ontstoken slijmvliezen (vaginaal), versterking van het spijsverteringsstelsel, verhogen kwaliteit van het bloed, verhogen libido en vruchtbaarheid van de vrouw, regulerende invloed op de menstruatie, ….

De volgende lijsten zijn voorbeelden, niet limitatief en individueel aanpasbaar.

Kruidensupplementen bij pitta

 kunnen nuttig zijn ifv. menopause en pittaverhoging

  • Shatavari (Shatavari)
  • Lodhra (Symplocos racemosus)
  • Sariva (Hemidesmus indicus)
  • Sveta musali Asperges adscendens
  • Gokshura (Tribulus terrestris)
  • Ashoka (Saraca indica)
  • Brahmi (Bacopa Monniera)
  • Mandukaparni (Centella asiatica)
  • Prisniparni (Uraria picta)
  • Rakta chandana (Pterocarpus santalinus)
  • Shivalingi (Byronopsis laciniosa)

Kruidensupplementen bij vata

kunnen nuttig zijn ifv. menopause en vataverhoging

  • Shatavari (Shatavari)
  • Ashoka (Saraca indica)
  • Lodhra (Symplocos racemosus)
  • Musta (Cyperus rotundus)
  • Ashwagandha (Ashwaganda)
  • Yastimadhu (Glycyrrhiza glabra)
  • Sveta musali (Asparagus adscendens)
  • Nagbala (Grewia hirsuta)
  • Guduchi (Tinospora cordifolia)
  • Jiraka (Cuminum cyminum)
  • Bala (Sida cordifolia)
  • Vidari (Pueraria tuberosa)
  • Nilotpala (Nymphoae stellata)
  • Asperges adscendens (Sveta musali)

Kruidensupplementen bij kapha

kunnen nuttig zijn ifv. menopause en vataverhoging

  • Shatavari (Shatavari)
  • Ashoka (Saraca indica)
  • Musta (Cyperus rotundus)
  • Mahat Panchamula (de 5 grote wortels: bilva, agnimantha, synonaka, Patala, kasmarya)
  • Guduchi (Tinospora cordifolia)
  • Guggulu (Commiphora mukul)
  • Shankhpushpi (Evolvulus alsinoides)
  • Satapushpi (Peucedanum graveolens)
  • Sweta Chandana (Santalum album)
  • Jatamansi (Nardostachys jatamansi)
  • Arjuna (Terminalia Arjuna)
  • Shilajitu (minerale oplossing)

Voeding en menopause (Ahara chikitsa)

Ook hier zal het centrale thema de dosha balancering zijn. Overgaan van een pitta-periode naar een vata geïmpregneerde fase wijzigt de voedselbehoeften. Meer warmte, meer vochtigheid, meer vettigheid zijn aangewezen om de vata-verhoging het hoofd te bieden. Dit kan door een specifieke keuze van warmende voeding en warmende (keuken-) kruiden te gaan doen. Voorkomen van osteoporose, hart- en vaatziekten, gerelateerd aan de menopause door voedingsaanpassingen (lacto-vegetarische voeding). Het vermijden van teveel zout, alcohol en koffie (ook groene thee) voorkomt vroegtijdige vata-verhogingen. Voldoende fruit en (groene) groenten in de dagelijkse voeding voorkomt vroegtijdige vata verhoging.

Toch dien je bij pitta-types omzichtig om te gaan met warmende elementen in kruiden en voeding. Deze kan de menopausale klachten sterk verhogen, zeker diegene die betrekking hebben tot pitta-verhogingen zoals warmteopwellingen (flushes), hevige menstruatie, hartkloppingen of ontstekingen. Het spreekt voor zich dat dan kruiden als paprika’s en andere pepers, volkomen uit den boze zijn.

Tevens dient men, voornamelijk bij kapha-types, beducht te zijn voor dreigend overgewicht met secundaire problemen tot gevolg. Tijdens de menopause verhoogd de kans op diabetes en arteriosclerose aanzienlijk. Overgewicht heeft trouwens een grote invloed op de aanmaak van talrijke hormonen. Ook de kapha-dosha dient derhalve in evenwicht gehouden door in de eerste plaats een goed agni te cultiveren. De spijsvertering op punt houden is dan ook een centrale opdracht.

Opmerking : het gebruik van fyto-oestrogenen, veelal dmv. een verhoogd gebruik van soja-producten, is op het eerste zicht een vorm van natuurlijke suppletie van de hormonale tekorten die tijdens de menopause ingang vinden. Toch dient men er zich bewust van te zijn dat net een hoog gebruik van soja-producten, enerzijds de scrota (=lichaamskanaaltjes) kunnen verstoppen, anderzijds en nog belangrijker, zeer verdrogend en verhardend kunnen werken ;  Net vata-eigenschappen die je wil vermijden als je in de vata-georiënteerde menopause terecht komt. Overdreven soja wordt daarom afgeraden.

meer info omtrent voeding en dosha-balancering vind je in het hoofdstuk voedingsleer

Dinacharya en ritucharya

Binnen een uitbalanceren van de dosha’s spelen dagelijkse leefstijlpatronen een belangrijke rol. Het spreekt voor zich dat tijdens het bereiken van de vata-fase van het leven, je noden ook wijzigen. Meer slaap, op tijd gaan slapen, maar ook aangepaste kleding in functie van die nieuwe noden zijn maar enkele voorbeelden.

Echter zal men zich ook meer dienen aan te passen aan de seizoenen (ritucharya). Zo zal door de wijzigingen van pitta en vata (hormonen en huid) de zomer anders worden ervaren. Blootstelling aan de zon geeft sneller zonnebrand. De zomers warmte geeft makkelijker aanleiding tot warmteopwellingen. Omgekeerd wordt de winter voor de vataverhoging het signaal om zichzelf anders (warmer) te gaan kleden.

Opmerking : dagelijkse massage als onderdeel van de dinacharya en zelfzorg met Mahanarayan tailam (massage-olie) waarin ook Shatavari zit verwerkt behoort tot de gunstige handelingen bij de menopause. Een goede mahanarayan olie bevat dan ook de meest noodzakelijke kruiden specifiek voor de menopause.

Samenstelling Mahanarayan: Dashamula, Shatavari (Asparagus racemosus ), Camphor, Manjista (Rubia cordifolia ), Arjuna (Terminalia arjuna ), Ashwagandha (Withania somnifera), Bala (Sida cordifolia ), Punarnava (Boerhaavia diffusa), Fennel (Foeniculum vulgare ), Musta (Cyperus rotundus), Neem (Azadirachta indica), Valerian (Valeriana officinalis ), Turmeric (Curcuma longa ), Vidanga (Embelia ribes), Anantamul (Hemidesmus indicus), Bhumyamalaki (Phyllanthus amarus), Brahmi (Centella asiatica), Calamus (Acorus calamus), Cardamom (Elettaria cardamomum), Clove (Caryophyllus aromaticus), Ginger (Zingiber officinale), Guduchi (Tinospora cordifolia), Licorice (Glycyrrhiza glabra), Mineral Salt, Tulsi (Ocimum sanctum).Sesamolie.

Yoga, meditatie en bewegen

Een sedentaire levensstijl is een gekende risicofactor veel voorkomende aandoeningen, waaronder: obesitas, diabetes, hypertensie, hartziekte, slapeloosheid, lage rugpijn, … net een aantal ziektebeelden waartoe het risico vanaf de menopause verhoogd.

Elke dag bewegen is dan ook aangewezen voor iedereen, maar zeker tijdens de menopause. Elke inspanning die dagelijks gedurende 20 tot 30 minuten de hartslag en de bloedsomloop stimuleert is al voldoende. Wandelen is het meest efficiënt en makkelijkst toe te passen echter kan je ook in de tuin werken, joggen, dansen, fietsen, …. Kortom wat best bij je past.

Bewegen zorgt voor meer rustgevende slaap, verminderd depressieve gedachten, voorkomt osteoporose, verlicht opvliegers bij sommige vrouwen, en het verbeterd  de cognitieve functie.

Yoga’s holistische en geïntegreerde aanpak voor een gezonde levensstijl, met de nadruk op de onderlinge verbindingen tussen de fysieke, mentale en spirituele dimensies, is een meer-waarde voor vrouwen op zoek naar natuurlijke strategieën om hun menopause te beheren. Mentale veranderingen, inclusief stemmingswisselingen, angst, depressie, slapeloosheid, opvliegers, nachtelijk zweten, pijnlijke gewrichten, huidirritaties, gewichtstoename, vermoeidheid en verlies van  korte termijn geheugen of mentale vaardigheden zijn gunstig te beïnvloeden met yoga en meditatie.

Een goede balans tussen actieve, dynamische sequenties en rustgevende passieve sequenties tijdens de yogasessies lijken best te werken. Omgekeerde houdingen kunnen vooral veel verlichting brengen naar de symptomen omdat ze een grote invloed hebben op de pijnappelklier en de schildklier. Deze houdingen pacificeren en kalmeren het bewustzijn: houdingen zoals handstanden, Sirsasana (hoofdstand), Sarvangasana (shoulderstand), Ardho Mukha Svanasana (neerwaartse hond) kunnen gerust gebruikt worden. Bij pitta verhoogde types dient men steeds beducht te zijn voor bloeddrukverhogingen tijdens de uitvoeringen.

Yoga en meditatie geven een gevoel van zelfcontrole en prestatiekracht.  Het brengt een nieuwe en spannende uitdaging, maar ook een bron van vrede en vreugde. Dingen die tijdens de menopause voor sommige vrouwen dreigen verloren te gaan. Daarom zijn ze ook terecht aangewezen om de menopause in te gaan.

Pancha karma

Tijdens en voor de menopause dreigt er een onevenwicht tussen de dosha’s te ontstaan. Dit is een natuurlijk proces, zoals reeds aangehaald. De gevolgen bij een niet aanpassing naar deze nieuwe toestand kunnen ongemakken maar ook ziektebeelden veroorzaken. De homeostase die bestond dreigt verstoord te raken. Balans en vernieuwing zijn gevraagd.

Eén van de gevolgen van deze veranderingen is het ontstaan van ama (afvalstoffen, onverteerde voedselresten, toxines) in het systeem. Het optimaliseren van de spijsvertering om tot een reiniging en optimalisering van het hele systeem te komen maakt integraal deel uit van de pancha karma en noemt men de poorva karma. Het agni (spijsverteringsvuur) aanpassen is derhalve een eerste stap. Reinigingsmaaltijden een inleiding.

Het algemene doel van de pancha karma daarenboven is om overtollige dosha’s los te maken, vloeibaar te maken, in beweging te brengen en dan te verwijder uit hun abnormale locaties in het perifere weefsels via hun natuurlijke paden van eliminatie. Zo zal bijvoorbeeld de drogere huid (vata) van binnen- en buitenuit, door een pancha karma, worden bevochtigd. Zo zal de functie van de eierstokken worden geoptimaliseerd en de menopause worden uitgesteld en meer geleidelijk aan ingevoerd. De gebruikte technieken hiertoe zijn in functie van de dosha verstoring te kiezen uit vijf (pancha) acties (karma) : Virechana (purgeren), Vamana (medicinaaal) braken, Vasti (klysma), Nasyam (nasale toediening kruiden), Raktamoksha (bloedlatingen).

Men komt uiteindelijk tot een verjongde en zuivere homeostase van alle weefsels (dhatus), dosha’s en subdosha’s. Dit noemt men een rasayana (verjonging, vernieuwing). Net deze rasayana zorgt er voor dat de ongemakken en begeleidende ziekten bij de menopause worden verzacht en/of vermeden.

Opmerking : aangezien de shukra dhatu (hormonaal weefsel) tot het meest verfijnde, diepste en gevoeligste (hormonale) systeem behoort, zal een pancha karma best tot uitwerking komen als die voldoende lang wordt uitgevoerd. Een periode van 3 tot 4 weken (+/- 28 dagen) is aangewezen om tot een tevredenstellend resultaat te komen.


De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka