migraine

Wat in de klassieke geneeskunde omschreven wordt als migraine is een sterk verspreide maar ook complexe aandoening die vanuit ayurvedische inzichten zeer goed te behandelen valt. Toch zijn de ayurvedische inzichten omtrent deze vorm van hoofdpijn ook niet éénvoudig en vragen van de patiënt een langdurige en gemotiveerde aanpak op vlak van voornamelijk voeding- en gedragswijzigingen. Het is voornamelijk op basis van de ayurvedische inzichten omtrent de ontstaansmechanismen (samprapti), specifieke symptomen (rupa) en oorzaken (nidana) dat doeltreffend en definitief met migraine kan worden afgerekend. Ofschoon vata en pittaverstoring als hoofdoorzaak kan worden gezien, kan kapha eveneens een rol spelen bij hoofdpijn.

Ayurvedische situering van migraine

Aandoeningen van het hoofd worden omschreven als siro roga. Siro is het sankriet voor hoofd en roga voor ziekte. Er zijn elf ziektebeelden van het hoofd omschreven, telkens in hun specifieke groep.

Vier soorten op basis van de verstoring van dosha’s en hun energie :

  1. Vataya : vata als onderliggende oorzaak
  2. Pittaya : pitta als onderliggende oorzaak
  3. Kaphaya : kapha als onderliggende oorzaak
  4. Sannipatika of tri-dosha : gecombineerde doshaverstoring als oorzaak

Drie soorten op basis van fysieke veranderingen en oorzaken : 

  1. Kshayaja : wijzigingen en invloeden uit de omgeving en voeding
  2. Raktaya : aangetaste conditie van het bloed (rakta) en de bloedstroom : bv. bloeddruk
  3. Krimija : aandoeningen van het hoofd tgv. parasieten of krimi

Vier resterende soorten op basis van het klinisch beeld van de pijn : 

  1. Syryavarta : voorhoofdspijn tgv. (chronische) sinusitis
  2. Ananta-vata : uitstralende pijn vanuit de nek naar de slapen, wenkbrouwen en ogen
  3. Ardhavabedaka : zeer krachtige en hoofdsplijtende, barstende pijn (van de schedel)
  4. Samkhaka : diepe onverklaarbare pijn van het hoofd zonder reden/oorzaak, tri-dosha

Centraal zal altijd “pijn” staan bij deze indeling. Toch dient men te beseffen dat migraine als dusdanig niet als één ziektebeeld kan worden gezien, maar vanuit een holistische visie, zowel naar symptomen, diagnose en behandeling zal worden benaderd. In de literatuur vind je soms dat ardhavabedaka of syryavarta als migraine wordt gezien, echter is dit niet helemaal juist en volledig. Ook al lijkt ardhavabedaka nog het meest op de typische barstende hoofdpijn die migraine dikwijls kenmerkt, zou het niet correct zijn, diagnose en behandeling enkel en uitsluitend op deze basis aan te vatten. Kern tot de benadering vormen dan ook alle symptomen en (ayurvedische) oorzaken.

Specifieke oorzaken (nidana) van migraine volgens ayurvedische inzichten

De belangrijkste rol in alle hoofdpijn (sira sula) vervult vata, zoals vata aan de basis ligt van alle vormen van pijn. Pijn in het hoofd kan gewoon opgevat worden als overmatige opwaartse beweging van vata, meerbepaald naar prana vata (ether element). Toch dient men zich ervan bewust te zijn dat ook de andere dosha’s, oorzakelijk kunnen betrokken zijn :

  1. Vataja siro roga : hierbij liggen de oorzaken van de pijn eerder op neurologisch vlak
  2. Pittaja siro roga : hierbij liggen de oorzaken van de pijn eerder op vlak van de doorbloeding
  3. Kaphaja siro roga : hierbij liggen de oorzaken eerder in de kwaliteit of afwijking van/in de weefsels

1. Vata-vorm

Voeding en gedrag die de vata dosha uit balans brengen kunnen aan de basis liggen van deze vorm van migraine :

  • blootstelling aan zware wind
  • koude voeding, te veel rauwe voeding
  • seizoensgebonden koude en droogte of net veel regen zonder zich ervoor te beschermen
  • spanning en stress
  • overdreven gebruik van diepvriesvoeding en industrieel bewerkte voeding (E-nummers)
  • veelvuldig vasten en onregelmatig eten
  • onvoldoende slaap
  • overmatige praten
  • overmatige seksuele activiteiten
  • veelvuldig reizen
  • harde geluiden of luide muziek
  • overdreven emoties, te veel zorgen, verdriet of angst, kortom psychische spanningen

De cliënt die migraine heeft met deze oorsprong, vindt verlichting in vette, warme en vochtige behandelingen en veoding. De pijn wordt verlicht door drukbandages en druk op de pijnlijke plaatsen.

2. Pitta-vorm

Voeding en gedrag die de pitta dosha uit balans brengen kunnen aan de basis liggen van deze vorm van migraine :

  • (te) krachtige emoties en woede, psychische irritatie en stress
  • blootstelling aan overmatige hitte en zonlicht
  • overmatig gebruik van zout en bloeddrukverhogende voeding of alopatische medicatie
  • te veel zure, zoute smaken (rasa) verwerkt in de voeding
  • overmatige nuttigen van scherpe en pikante voeding, zeker als het om pseudo-warmende kruiden gaat zoals pepers, cayenne, …
  • alcohol, koffie, roken hebben een negatieve invloed
  • overmatig werken, stress en werkdruk

Deze vorm is geassocieerd met misselijkheid en braken, en in het algemeen zal het braken de pijn verlichten. Het komt vaker voor in de zomer, tijdens de middag en rond middernacht, niet verwonderlijk, dit zijn de pitta-perioden in het dagelijkse bioritme, de ayurvedische klok.

3. Kapha-vorm

Voeding en gedrag die de kapha dosha uit balans brengen kunnen aan de basis liggen van deze vorm van migraine. Vaak is deze vorm het gevolg van verstopping van de neus en sinus vanwege hoesten, verkoudheid, of allergieën (bv. pratisyaya of hooikoorts).

  • te veel en te lang slapen
  • te vettige, zware en vochtige voeding
  • overdreven nuttigen van water
  • te weinig beweging in het dagelijkse leven
  • zoete smaken en industrieel bewerkte en verwerkte suikers in de voeding
  • langdurige blootstelling aan vochtige koude
  • apathische en onverschillige houding
  • voedselallergieën zoals bij tomaten, voor lactose, voor gluten, …

Deze vorm van hoofdpijn komt vaker voor in de winter of het voorjaar. Eerder dus de kapha-seizoenen.  Typisch is het erger worden bij het bukken.

4. Sannipatika of tri-dosha vorm

Hierbij kunnen alle mengvormen van voorgaande types en oorzaken gezien worden. Klinisch is deze vorm moeilijker te onderscheiden en veelal zijn de oorzaken moeilijker te achterhalen. Zo zal het nuttigen van te veel vetten een kapha-verhoging veroorzaken, maar ook de kwaliteit van pitta (bloeddikte, bloeddruk) en vata (bloedstroom) beïnvloeden. Of de blootstelling aan te veel zon en hitte (pitta-verhoging) ook droogte (vata) en mogelijkse allergieën (kapha) induceren … kortom, heel wat combinaties zijn mogelijk, de behandelstrategieën eveneens.

Andere vormen van hoofdpijn

Raktaya : bij deze vorm is de lokale bloedvoorziening in het hoofd gewijzigd. Deze staat uiteraard zeer nauw in verband met pitta en pittaverhogingen.

Kshayaja : voedings en omgevingsfactoren kunnen hoofdpijn/migraine veroorzaken. Dit is het geval langs de doshas, zoals hierboven uiteengezet, maar ook zeer specifieke elementen kunnen migraine veroorzaken. Bij voorbeeld en veel voorkomend zijn de bijwerkingen van moderne medicatie bekend die mogelijks migraine veroorzaken. De anticonceptiepil is daar één voorbeeld van. Ook stralingsinvloeden (GSM,…) behoren tot deze groep.

Krimija : De varkenslintworm (Taenia solium) kan als oorzaak van migraine worden gezien. Deze valt onder de groep van krimi. Krimi betekent in het sanskriet worm of insect.

Syryavarta : Plotse en acute wijzigingen van voornamelijk pitta en deels ook vata, kunnen plotse aanvallen van hoofdpijn veroorzaken. In de zon en bij plotse temperatuursverhogingen kan hoofdpijn optreden. Het eten van een ijsje, of drinken van een te warme drank veroorzaakt soms stekende hoofdpijn. Plotse wijzigingen van de (leefstijl-)situaties leiden dus tot deze vorm. Soms wordt inde literatuur de vergelijking gemaakt met chronische sinusitis als oorzaak van de pijn. Ook deze vorm wordt vandaag soms gelijk gesteld met het beeld van migraine, echter is dit niet correct en volledig.

Ananta-vata : hierbij gaat het om uitstralende hoofdpijn of migraine die zijn oorsprong vind in de nekmusculatuur en/of – zenuwen in het hoofd. Onderliggende oorzaak is tri-dosha en kan veroorzaakt worden door zenuwknellingen, overdreven vermoeidheid, stress-situaties (bv.manager-disease, …), wiplash, cervicaal spanningsysndroom, neurologische  intoxicatie … (deze vorm wordt soms als trigiminusneuralgie en hoofdpijn vergeleken)

Ardhavabedaka : ook deze vorm wordt dikwijls gezien als de vergelijkbare migraine, vandaag bekend. Ze wordt inderdaad gekenmerkt door voornamelijk een splijtende hoofdpijn, soms letterlijk éénzijdig. Alle doshas zijn hierbij betrokken en de oorzaken kunnen dan ook zeer uiteenlopend zijn (zie hoger).

Samkhaka : diepere onverklaarbare oorzaken, waarbij de drie dosha’s verstoord raken of zijn.

 

Algemene en externe oorzaken en triggers van migraine

  • Overmatige blootstelling aan rook / dampen
  • Overmatige blootstelling aan hitte van de zon
  • Overmatige blootstelling aan vochtige en koude lucht, mist, dauw
  • Het spelen in water voor langere perioden of herhaaldelijk, werken in het water
  • Overmatige slaap
  • Veelvuldig ontwaken tijdens de nacht
  • zwelling en ontstekingen
  • Blootstelling aan koude wind , wandelen, paardrijden, zitten of werken tegen/in de wind
  • bedwingen van verdriet, tranen, het verdringen van emoties
  • Constant verdriet, huilen, stress, timide houdingen
  • overmatige inname van water / vloeistoffen
  • Overmatige consumptie van alcohol
  • onderdrukking van de natuurlijke reflexen en behoeften zoals ontlasting, niezen, honger, slaap, geeuwen (sufheid), sexuele drift
  • ongepaste massages (abhyanga dvesha) waardoor toxines vrijkomen
  • Blootstelling aan incompatibele geuren (asatmyagandha)
  • Verontreinigde, onverenigbare en ongezonde voedingsmiddelen (E-nummers)
  • Te veel praten
  • Stress

Veelvuldig voorkomende triggers van migraine uit voeding

  • Industrieel bewerkte vleeswaren, gerookte vleeswaren
  • Avocado's
  • Biergist
  • bliksoep en/of bouillonblokjes
  • Vijgen
  • Noten en pindaboter
  • Uien
  • Papaya
  • Passievrucht
  • Gezouten, zure en gemarineerde voeding zoals olijven, augurken, rolmops
  • Rozijnen
  • Rode pruimen
  • Zuurkool
  • Zout
  • Erwten
  • Sojasaus
  • Alcohol, vooral rode wijn
  • Aspartaam
  • Tyramine bevattende voedingsmiddelen, zoals bonen
  • Cafeïne/koffie, zwarte en of groene thee
  • Oude kazen
  • Afgeleide zuivelproducten zoals yoghurt, zure room en karnemelk
  • Levensmiddelen met Mononatriumglutamaat (MNG) of MSG en E-nummers
  • Chocolade
  • ...

Het spreekt voor zich dat andere oorzaken zoals tumoren, hersenbloedingen, bloedklontering maar ook anatomische afwijkingen zoals bv. aneurysma, als oorzaak van migraine kunnen gezien worden. Tevens mag men  psychische elementen, zowel als trigger alsook als gevolg, niet uit het oog verliezen. Stress, trauma, voortdurende droefheid en verdriet zijn enkele voorbeelden en dragen wezenlijk bij tot het ontstaan en instandhouding van sommige vormen van migraine.

Ayurvedische ontstaansmechanismen (samprapti) en stadia (shatkriyakala) naar migraine

Afhankelijk van de dosha(‘s) die verstoord zijn zal het mechanisme tot migraine verschillend zijn. Dit is enerzijds belangrijk om inzicht te krijgen welk soort migraine speelt en uiteraard een belangrijk aspect tot het bepalen van de behandelstrategie. Hierin herkennen we ook al of het eerder gaat op een verstoring op neurologische vlak (vata), op vlak van doorbloeding (pitta) of de strukturen en weefsels (kapha). Tevens herkent men ook vanuit de ayurvedische anatomische inzichten welke srota (kanalen) zijn betrokken.

Hoe dan ook, zullen de eerste drie stadia van ziekte, ook bij migraine, hun oorsprong vinden in de respectieve zetels van hetzij vata, pitta of kapha. De accumulatie (sanchaya), verergeren (prakopa) en uiteindelijke verspreiding (prasana) grijpen in hun respectieve zetels plaats (vata, pitta of kapha). Daar herkent men ook de voorsymptomen (poorvarupa) van de latere migraine. Bijvoorbeeld constipatie bij vataverstoring, maagzuurbranden bij pittaverstoring of opgezwollen gevoel bij kaphaverstoringen.

De uiteindelijke betrokkenheid van subdosha’s en weefsels uiten zich in de herlokatie (sthana samsraya), manifestatie van de ziekte (vyakti) en mogelijke complicaties of chronisch beeld (bheda) van migraine.

Vata-mechanisme

Vata accumuleert en verergert in de purishavaha srota (darmen, uitscheidingskanalen), om vervolgens over te lopen in  rasa en rakta dhatus (bloed en bloedplasma). De verplaatsing dieper in de raktavaha srota ’s (bloedvoorziening van het hoofd) en de verhoogde prana-vata, veroorzaakt uiteindelijke een  kloppende, bonzende pijn in het hoofd. In de majja dhatu neurologisch weefsel van de hersenen) onstaat een overgevoeligheid voor licht en geluid. Finaal verhuist de vata naar de manovaha srota, waar de zintuiglijke (neurologische) waarneming wordt verstoord. Dit creëert stress, zorgen en werkt overweldigend. Hoofdpijn en migraine zijn het gevolg.

Pitta-mechanisme

Pachaka pitta (subdosha thv. dunne darm) accumuleert en verergert in de annavaha srota (het verteringskanaal). Wat zich bv. uit in brandend maagzuur. Van daaruit loopt pitta over langs rasavaha en raktavaha srotas (bloed en aderen), naar de rasa en rakta dhatus van de pranavaha srota (bloedvoorzienende kanalen en levensenergie of prana in het hoofd). Woede en irritatie installeren zich, terwijl de verhuizing naar de majja dhatu (hersen en hoofdweefsels), zich  uitdrukt in  "brandende zenuw" pijn in de hoofd.

Kapha-mechanisme

Kapha hoopt zich op en verergert in de annavaha srota (verteringskanaal, meer bepaald in  mond en maag). Kapha zal vervolgens overlopen naar rasa en rakta dhatus en verhuist dan naar de pranavaha srota (ademhalingswegen, neus en keel) waar congestie wordt veroorzaakt (bv; sinusitis). Voornamelijk zal de Kledhaka kapha accumuleren en verergeren in de maag waardoor een slechte en langzame vertering ontstaat. Ama is het gevolg. Deze loop over langs het bloed (rasa) en verplaatst zich naar de pranavaha srota in hoofd en hals. Neusverstopping zijn het gevolg.

"De symptomen zijn de sleutel tot een juiste diagnose..."

De symptomatiek van de migraine is zeer belangrijk omdat ze een duidelijke aanwijzing zijn voor de oorzaak en soort hoofdpijn die zich aandient. Deze is belangrijk voor het instellen van de juiste therapeutische maatregelen. Hoe zich de pijn aandient geeft een duidelijke indicatie. Tevens zullen deze kenmerken voornamelijk verwijzen naar de verstoring van de betrokken dosha(s)

Symptomen van migraine

Vata symptomen

Deze symptomen zien er als volgt uit :

Pijn : deze ontstaat soms plots en uit het niets, vaak heftige, kloppende  hoofdpijn, die erger wordt in de nacht. Het hoofd bewegen veroorzaakt meer hoofdpijn. De pijn situeert zich meestal aan de schedelbasis of aan de zijkanten (temporaal). Men krijgt de indruk dat de ogen uitpuilen en de aders in het hoofd kloppend pijnlijk zijn.

  • Soms gepaard gaande met loopneus
  • Duizeligheid (door de pijn)
  • Lawaaigevoeligheid
  • Verlies van gezichtsveld
  • Andere neurologische uitvalsverschijnselen zoals tintelingen in handen of benen, soms zelf hemiparalyse.

Secundair : slapeloosheid, droge huid, constipatie of indigesties, algemene abdominale ongemakken als verwijzing naar de vata-verhoging.

Pitta symptomen

Deze symptomen zien er als volgt uit :

Pijn : Een hevige, brandende pijn in het hoofd en op de hoofdhuid alsof er brandende gensters over je heen worden gestrooid, vergezeld van een gevoel van hete dampen die vrijkomen uit neus en/of oren. Koelte verzacht deze pijn die ’s nachts verminderd.

  • Zure oprispingen en maagzuurbranden
  • Hevige lichtgevoeligheid (lichtschuwheid), brandend gevoel in de ogen
  • Verlies van gezichtsveld
  • Misselijkheid en braken, die vermindert na overgeven
  • Zweten
  • Gevoel van irritatie en frustratie overheersen

Kapha symptomen

Deze symptomen zien er als volgt uit :

Pijn :  De pijn is meestal dof en vaag verspreid over het voorhoofd. Bij vooroverbuigen wordt de pijn heviger. Rust en kalmte werken gunstig op deze vorm.

  • Zwaartegevoel in het hele lichaam
  • Lethargisch gevoel en overheersende vermoeidheid
  • Irritatie van de huich en keel komen soms voor, het gevoel van slijmvorming aldaar
  • Gevoel van koude over het hele lichaam, plotse koude rillingen
  • Gevoel van gezwollen aangezicht en ogen.

Secundair : deze vorm gaat dikwijls gepaard met sinusitis, allergische rhinitis, andere allergieën tot zelf astmatische aandoeningen. De relatie tot de vorming van ama (onverteerde voedselresten en toxines), dient steeds bekeken te worden.

Andere symptomen ifv de ayurvedische oorzaken

Meest bijzonder symptomen en kenmerken bij andere vormen/types zijn :

  • Raktaya : stekende pijn op locatie ergens in het hoofd tgv. locale doorbloedingsstoornissen (bv; TIA, CVA, …), soms pijn bij aanraking. Hoofdpijn bij bloeddrukverhogingen.
  • Kshayaja : vage en onverdraaglijke pijn in en om het hele hoofd
  • Krimija : stekende locale pijn dikwijls gepaard gaande met neusbloeden
  • Syryavarta : zachte pijn ’s ochtends die, naarmate de dag vordert, erger wordt. Meestal net boven de wenkbrouwen en ogen.
  • Ananta-vata : uitstralende pijn vanuit de hals naar het achteroorrotsbeen (Mastoïd) uitbreidend naar de gehele temporale zijde (zijkant hoofd rond het oor). Soms een verdoofd gevoel in de regio van ogen, oren en hals.
  • Ardhavabedaka : stekende en splijtende  pijn in één helft van het hoofd. Duizeligheid tot dreigende bewusteloosheidsgevoel. Meest verwant aan het gekende “migraine”. Soms als cyclisch zich voordoende. (bv. elke 10 dagen een aanval)
  • Samkhaka : vage pijn in de temorale regio.

De behandeling van migraine is niet éénvoudig, aangezien vele triggers en vormen, verschillende aanpak vergen. Toch is het uitermate aangeraden steeds terug te keren naar de oorzakelijke verstoring van de dosha’s. Aan de hand van de kennis van de symptomen, het inzicht omtrent de ziekte en vooral het functioneren van de dosha’s (zowel prakruti alsook vikruti), kan men een volledig behandelplan opstellen. Naast deze “interne” aanpak van de dosha’s, kunnen vooral “externe” triggers worden aangepakt en uitgesloten. (zie lijst triggers bovenaan).

Doelstellingen ayurvedische behandeling bij migraine

Hierbij wordt onderscheidt gemaakt in de basisbehandeling van de dosha’s op langere termijn en de meer acute aanpak :

  1. balanceren van de verstoorde en oorzakelijke dosha’s (ook in het zetel) : vata, pitta en/of kapha
  2. uitsluitend van de triggers die de migraine uitlokken (deze zijn dikwijls dosha gerelateerd)
  3. benaderen en uitsluiten van acute aanvallen van migraine

Het gebruik van technieken bekend binnen de ayurvedische geneeskunde is ook voor migraine schielijk onbeperkt. Voeding, gedragsaanpassingen, medicinale kruiden, massages, pancha karma, yoga en meditatie worden ingezet om de oorzakelijke doshaverstoring te verhelpen en de triggers uit te schakelen. Het is onmogelijk hierbij volledig te zijn in het bestek van dit overzicht. Ten grondslag worden enkele behandelwijzen voorgesteld in functie van het soort migraine en de dosha-verstoringen.

"Elke migraine is anders, zo ook de behandeling ervan ..."

Voeding en migraine

Uiteraard speelt voeding een fundamentele rol bij migraine. Enerzijds omwille van zijn invloed op de dosha(verstoringen), anderzijds omdat in heel wat voeding triggers zitten vervat die migraine werkelijk aanvalsmatig uitlokken.

Voeding en vata migraine

Hierbij zal vooral gelden dat regelmatige voeding met warmende kwaliteiten (guna’s) helpen.

Aangeraden :

Algemeen: overtollig vata kan worden gecompenseerd met voedende en weefselopbouwend voedsel dat warm, vochtig, zwaar, zacht en olieachtig is alsmede levensmiddelen met een zoete, zure en zoute smaak.

Voorbeelden zijn ghee, zachte zuivel, tarwe, rijst, maïs en bananen. Een persoon met een vata constitutie moet voedsel zoals pap met ghee, stevige soepen en groenten en volle gekookte granen.Kruidige voedingsmiddelen zijn over het algemeen goed voor vata.

Asperges, bieten, wortelen, komkommer, groene bonen, okra (bhindi), radijs, zoete aardappelen, rapen. bananen, kokosnoten, dadels, mango's, meloenen, perziken (alle zoete vruchten in het algemeen), haver, volle rijst en tarwe

Te vermijden zijn :

Algemeen:

Voedingsmiddelen die vata kwaliteiten verhogen zijn te vermijden, zoals crackers, bevroren desserts, en grote hoeveelheden rauwe groenten en salades. Zij zullen vata verhogen. Ook, geraffineerde voedingsmiddelen zoals witte bloem en suiker, hebben lichte en droge kwaliteiten. De smaak mag niet prikkelend, bitter, wrang zijn.  Licht, droog en koud voedsel. genotmiddelen zoals roken, alcohol, junkfood, suiker, thee (in het bijzonder lang blad thee en groene thee), bruine rijst.

Te vermijden zijn specifiek : kool, bloemkool, selderij, groene bladgroenten, champignons, erwten, paprika's, aardappelen, spruiten, tomaten, courgette. Tenzij je ze goed kruid en kookt. Appels, peren, granaatappels zijn rauw vata-verhogend.

Specerijen zijn met mate te gebruiken omdat ze verdrogend kunnen werken bij te grote hoeveelheden bv. korianderzaad,fenegriek, saffraan, kurkuma, peterselie. Vermijd zeker hete, droge kruiden zoals gedroogde chili.

 

Voeding en pitta-migraine

Hierbij zal voornamelijk gelden dat te warmende en hitte-veroorzakende dingen als trigger optreden, zoals zouten,  cayennepepers,  pepers, …

Aangeraden :

Algemeen: overtollig pitta wordt in evenwicht gebracht met voedingsmiddelen die koelend, drogend werken en zwaar zijn met een milde, natuurlijke zoete, bittere of wrange smaak.

Voorbeelden zijn , (cocos-)melk, rijst, bonen, gestoomde groenten en fruit. Kruiden zoals komijn en koriander zijn bijzonder gunstig voor pitta. Ghee, kokosolie, olijfolie, groene koriander, korianderzaad, kardemom, spruiten en rauw voedsel (met mate). De meeste groenten en fruit zijn te eten. Wel opletten met overdaad gerst, haver, tarwe, voorgekookte rijst.

Te vermijden zijn

Algemeen: scherp en vette voedingsmiddelen, zoals curry, gebakken voedsel en kruidig specerijen, cayennepeper, knoflook en droge gember, moet worden vermeden, net als scherpe, zure, zoute, hete, lichte en te  vettige maaltijden. Stimulerende middelen zoals roken, alcohol, koffie, augurken, azijn, gefrituurd voedsel, kruidig ​​voedsel, gefermenteerde voedingsmiddelen, kwark, amandelen, maïs, til, mosterdolie.

Te vermijden zijn bieten, wortelen, knoflook, pepers, uien, spinazie, tomaten, zure en onrijpe vruchten, pompelmoes, citrusvruchten, papaja's, perziken, bananen, abrikozen, bruine rijst, maïs, gierst, rogge met voorzichtigheid. Gefermenteerde voeding kan bij deze vorm van migraine soms triggeren.

Voeding en kapha-migraine

De kwaliteiten (guna’s) van kapha dosha zijn koud, zwaar, vloeibare en smerend. Teveel van deze voeding zal de kapha uit balans brengen en kunnen aan de basis liggen van ama en migraine.

Aangeraden

Algemeen: Om een kapha overheersing in evenwicht te brengen, kan je kleinere hoeveelheden eten en voedsel met de vata-eigenschappen  licht en droog tot je nemen.  Droge, hete of scherpe voeding is aanbevolen, dus kijk uit naar voedingsmiddelen met scherpe, bittere of wrange smaken. Warme,  lichte verteerbaar voeding, droogvoer gekookt zonder veel water, met minimaal gebruik van boter, olie en suikers.

Voorbeelden zijn gepofte rijst of maïs, kleine, samentrekkend granen, zoals gierst, amarant en quinoa en lichte, bittere groenten zoals bladgroenten, kruiden als gember, kurkuma en chili (voorzichtig en tijdelijk). rauw voedsel, salades, fruit. Over het algemeen zijn alle groenten en fruit goed maar vermijdt alle zoete sappige groenten zoals komkommers, pompoenen, zoete aardappelen, tomaten, alsook te zoete appels, abrikozen, peren, granaatappels en gedroogde vruchten in het algemeen (abrikozen, vijgen, pruimen, rozijnen). Voorzichtigheid is geboden met tofu en bruine bonen. Kruiden als gember, kurkuma en peper zijn goed voor het verbeteren van de spijsvertering, het drogen van de slijmvliezen, en het verwijderen van slijm.

Te vermijden zijn

Algemeen :

Zuivel, tarwe, avocado's en oliën zullen kapha in het lichaam verhogen. Zoet, zuur, zout; zwaar, vettig, koud zijn te vermijden bij verhoogde kapha

Desserts, snoep, ijs, gefrituurd voedsel, alle zoete sappige groenten zoals komkommers, pompoenen, zoete aardappelen, tomaten, en alle zoete, sappige vruchten, linzen en peulvruchten, tofu en bruine bonen zijn te vermijden.

Het gebruik van overtollige zout werkt kapha in de hand.

Gedrag

Uiteraard zal aangepast gedrag aan de dosha balancering bijdragen. Tijdig, aangepast en regelmatig eten dragen bij,  maar ook voldoende slaap (nidra) en op het juiste moment slapen zorgen voor uitgebalanceerde dosha’s en voorkomen migraine.

Gedrag en vata-migraine

  • Een algemene vata balancerende levensstijl nastreven voorkomt migraine.
  • Een regelmatige slaap (rond 22 uur inslapen) en tijdig opstaan (tussen 6 en 7 uur)
  • Aangepaste kleding bij koel en koud weer.
  • Vermijd emotionele situaties en angstsituaties
  • Breng vooral warmte en genegenheid binnen naar jezelf door je ook zelf te verzorgen met warme oliemassages en de verzorging van je fysiek
  • Vermijd het uitstellen van natuurlijke behoeften zoals water, afgaan, maar ook geeuwen en/of wenen.
  • Vermijd gekende triggers (meestal koude, angstsituaties, alcohol, koffie,…)
  • Eet regelmatig en sla geen maaltijden over.
  • Overdrijf niet met het nuttigen van te veel water.
  • Teveel sexuele activiteiten zijn vata-verhogend

Gedrag en pitta-migraine

  • Een algemeen pitta-balancerende levensstijl nastreven zal migraine voorkomen
  • Vermijd alle hitte bevorderende toestanden, zoals bv. bij zonnig weer
  • Pas je aan de seizoensomstandigheden aan, vooral in de zomer.
  • Stresssituaties worden best vermeden
  • Tijdig rust inlassen bij langdurig en zwaar werk zijn gewenst.
  • Eet je hoofdmaaltijd ’s middags, wees zuinig met zout en spicy voeding.
  • Vermijd de gekende triggers (stress, warmte, spicy food, …)
  • Bekijk ook eens het gebruik van alopatische medicatie en hun invloed op je bloeddruk.

Gedrag en kapha-migraine

  • Een algemeen kapha-balancerende levensstijl verhelpt mogelijke migraine
  • Vermijd koude en vochtig invloeden van de seizoenen en het weer (kleding)
  • Slaap niet overdag, sta tijdig op (tussen 7 en 8 u. ten laatste)
  • Geef extra aandacht aan je mondzorg met gandusha (oilpulling) en kavaldharam (gorgelen)
  • Beweeg voldoende, een dagelijkse wandeling van 20 tot 30 minuten is aangewezen (zie ook yoga)
  • Vermijd de gekende triggers

Kruiden, olie en migraine

De basis van het gebruik van kruiden, ook bij migraine, gaat steeds gepaard met de balancering van de doshas, verantwoordelijk voor die migraine. Zo zullen warmende kruiden eerder vata en kapha balancerend inwerken, koelende kruiden eerder pitta balancerend.

Toch zijn er tal van medicinale kruiden die kunnen worden ingezet specifiek voor de hoofdpijn zelf. Deze zijn voornamelijk ook gelinkt aan de oorspronkelijke dosha-verstoring, de zogenaamde doshprasanam. Daarenboven worden deze kruiden toegedient en aangebracht op verschillende wijzen. Kruidenolieën, massageolieën, lepanams, aristha’s, kwath’s … vele toedieningsvormen zijn gekend.

Kruiden en vata-migraine

  • Nootmuskaat, gember, kaneel, koriander, asafoetida, kardemom, saffraan of combinaties daarvan helpen bij deze vorm van migraine. In de voeding verwerkt of rechtstreeks in andere vorm 
  • In combinatie met sesamolie kunnen pasta’s met deze kruiden (lepanam) op het voorhoofd of op de voetzolen voor het slapengaan helpen.
  • Warme sesamolie op het voorhoofd en voeten doet wonderen.
  • Het gebruik van anu-tailam, een klassieke ayurvedische neusolie met tientallen kruiden verwerkt, kan als nasya worden toegepast bij vata migraine. Soms wordt hiertoe ook shadbindu tailam (olie) gebruikt.
  • Castor olie op het voorhoofd helpt bij aanvallen van migraine. (bv. met Rasnadi churnam, zie later.
  • Rasnadi churna, een klassieke kruidencombinatie in poedervorm, helpt bij vata-georiënteerde migraine. Deze kan worden toegedient onder de vorm van een grittha, dus verwerkt als medicinale ghee, die in de neus kan worden gestopt.
  • Olie op basis van Vitex negundo (ook bekend als Nochi tailam) op het voorhoofd, eventueel aangevuld met rasnadi choornam erin tegen de pijn.

Kruiden en pitta-migraine

  • Guduchi, shatavari, jatamansi, yastimadhu (zoethout, opgelet voor bloedrukverhoging bij deze) zijn koelende medicinale kruiden die bruikbaar zijn bij deze vorm. Hun koelende eigenschappen dragen daartoe bij. Komijn, Curcuma longa, koriander en venkel helpen eveneens. Verwerkt in voeding en externe toepassingen kan men deze gebruiken.
  • Alle vermelden kruiden kunnen al dan niet met sandelhoutolie, extern worden gebruikt.
  • Blauwe druiven worden ook als medicijn beschouwd en dragen bij tot pitta-verlaging en zeker hoofdpijn. De gekende effecten van druivenpitolie op de doorbloeding van de hersenen is hier niet vreemd aan.
  • Lepanams op basis van geklaarde boter met deze  kruiden zijn eveneens aangewezen. Ze kunnen koelend geplaatst worden op het voorhoofd.
  • Warme ghee met brahmi (Bacopa monieri) kunnen als grittha in de neus worden gewreven.
  • Musta (Cyperus rotondus) geeft de pitta rust en is goed bij hoofdpijn.
  • Jasmijnolie, rozenwater en cocosolie werken sterk verkoelend en kunnen zowel intern als extern gebruikt worden.
  • Aloe Vera kan nuttig zijn bij deze vorm van migraine, gezien de koelende werking.

Kruiden en kapha-migraine

  • Hierbij zal men eigenlijk in twee richtingen kruiden gaan inzetten. Enerzijds zuiver om de kapha te gaan balanceren, anderzijds vooral ook om ama te gaan uitsluiten, maw. het agni te optimaliseren.
  • Meest gebruikte kruiden zijn komijn, amarant, zwarte peper, en cardemom, gember, kaneel, nootmuskaat, kortom met scherpe, zure, zoute smaak die warmend in kracht zijn.
  • Haritaki (Terminalia chebula)
  • Zeer efficiënt is hierbij een decoction (afkooksel) van deze kruiden waarme ’s ochtends aan oilpulling (Gandusha) en gorgelen (kaphalkara) wordt gedaan.
  • Traditionele formules zoals triphala en trikatu zijn goed inzetbaar.
  • Nasyam (neusspoelingen) met zoutoplossingen (roze rocksalt of Saindhava) zijn goed bruikbaar bij deze kapha-vorm. Kalmoesolie kan eveneens als nasyam worden gebruikt.
  • Rasnadi churna, een klassieke kruidencombinatie in poedervorm, helpt bij kapha georiënteerde migraine, men snuift het poeder op en/of plaatste het op de kruinchakra.
  • Kalmoeswortel en eucalyptusolie kunnen als basis dienen voor het maken van lepanams die op het voorhoofd of langs de neusvleugels worden geplaatst bij hoofdpijn.
  • Olie op basis van Vitex negundo (ook bekend als Nochi tailam) op het voorhoofd, eventueel aangevuld met rasnadi choornam erin tegen de pijn.

Massage, pancha karma en  migraine

Hoe dan ook spelen alle gekende massagetechnieken zowel tijdens een poorva karma als ook pancha karma een belangrijke rol. Tenslotte is het doel van beiden, overtollige dosha’s te elimineren die aan de basis liggen van het ontstaan van migraine.

Een massagetechniek die wat meer aandacht dient te krijgen is de shirodhara. Bij deze techniek wordt er gedurende een welbepaalde tijd, zo’n 30 tot 45 minuten gemiddeld, dagelijks een straaltje ononderbroken, warme olie op het voorhoofd gegoten. Meestal wordt hierbij brahmi-tailam gebruikt. Bacopa monieri (Brahmi) werkt rustgevend en draagt bij tot het voorkomen van hoofdpijn en migraine. Ofschoon shirodhara voornamelijk geïndiceerd is bij vata-dominante migraine, kan het ook voorzichtig worden ingezet bij pitta en kapha dominante migraine, zij het met de nodige voorzichtigheid.

Bij hardnekkige en steeds weerkerende klachten van migraine, kan een pancha karma noodzakelijk zijn. In functie van de verstoorde dosha zal het zwaartepunt van de gebruikte technieken en kruiden hierbij liggen op bv. basti (vata), vaman (kapha) en raktamoksha (pitta).

Bij alle vormen van migraine zal echter nasyam een belangrijke rol vervullen.

  1. Kapha :  Nasyam (neusspoelingen) met zoutoplossingen (roze rocksalt of Saindhava)
  2. Pitta : Warme ghee met brahmi (Bacopa monieri) kunnen als grittha in de neus worden gewreven (marshya nasyam)
  3. Vata : shadbindu tailam of anu-tailam, steeds begeleid met een hoofd-en aangezichtsmassage

Nasya(m)

Nasale toediening van kruidenpreparaten

De neus is de poort naar de hersenen en het is ook de poort naar het bewustzijn. De nasale toediening van medicinale kruiden wordt  Nasya(m) genoemd. Primaire doel is een overmaat van lichaamssappen geaccumuleerd in de sinus, de keel, de neus of het hoofd op te lossen. De vrije doorgang van de neus is essentieel.

De vrije doorgang van de neus laat toe dat Prana, de vitale levenskracht die het lichaam via de ademhaling binnen komt, kan passeren. Prana onderhoudt in de hersenen sensorische en motorische functies. Prana stuurt ook mentale activiteiten zoals het geheugen, de concentratie en intellectuele activiteiten. Een verstoord prana creëert gebrekkig functioneren van al deze activiteiten en produceert hoofdpijn, stuiptrekkingen, verlies van geheugen en verminderde zintuiglijke waarneming.

Zo zal nasale toediening door Nasya geïndiceerd zijn bij aandoeningen gerelateerd aan prana, sinuscongestie, migraine, hoofdpijn, convulsies en bepaalde oog- en oorproblemen.

Opmerking : Er wordt wel eens gezouten water aangeraden om nasya(m) toe te passen. Wij raden dit echter af langdurig te gebruiken omdat de slijmvliezen van de neus hierdoor gaan verdrogen en hun functie op termijn verliezen.

Er zijn zes vormen van Nasya beschreven in de literatuur :

1 Pradhamana (reingende)

Deze vorm van nasya maakt gebruik van droge poeders (in plaats van olie) die in de neus worden geblazen met een buisje. Pradhamana Nasya wordt hoofdzakelijk gebruikt voor kapha getypeerde aandoeningen zoals  bij kapha-hoofdpijn, zwaarte in het hoofd, koude, verstopte neus, kleverige ogen, heesheid van de stem door kleverige kapha, sinusitis, cervicale lymfe adenitis, De pradhamana wordt ook ingezet bij tumoren, wormen, huidreacties, epilepsie, slaperigheid, ontsteking van het neusslijmvlies, overdreven gehechtheid, hebzucht en lust. Traditioneel worden hiertoe poeders zoals bv. brahmi churna(m) gebruikt.

2 Bruhana Nasya (voedende Nasya)

Maakt gebruik van ghee, olie, zout, gritta met shatavari of ashwagandha,  en medicinale melk (versterkt met kruiden) en wordt voornamelijk gebruikt voor vata-aandoeningen. Voorbeelden zijn vata-achtige hoofdpijn, migraine hoofdpijn, droge stem, droge neus, nervositeit, angst,  duizeligheid, leegte, negativiteit, zwaarte van de oogleden, bursitis, stijfheid in de nek, droge sinussen en verlies van reukvermogen.

3 Shaman Nasya (kalmerende Nasya)

Het rustig maken van de dosha’s is hier het doel. Meestal gaat het hierbij om  pitta-gerelateerde aandoeningen, zoals conjunctivitis en oorsuizen (tinnitus). Algemeen hebben de zintuiglijke functies gelegen in het hoofd baat bij deze benadering.

4 Navana Nasya (afkooksel Nasya)

Gebruikt bij vata-pitta of kapha-pitta verstoringen met zowel afkooksels als oliën.

5 Marshya Nasya (ghee of olie Nasya)

6 Prati Marshya (dagelijks olie Nasya) : een dagelijkse onderhoudsnasya wordt aanbevolen. Echter steeds in acht nemen dat deze de (Westerse) slijmvliezen niet irriteert.

 

Indicaties

stress, emotionele onevenwichtigheid, stijfheid in de nek en schouders, een droge neus, sinus congestie, heesheid, migraine, hoofdpijn, convulsies.

Contra-indicaties Nasya

sinusinfecties, zwangerschap, menstruatie, na de seks, het baden, het eten of drinken van alcohol, niet bij kinderen jonger dan 7 jaar gebruikt of bij ouderen boven 80 jaar.

Samenstelling

In principe kunnen bij Nasya, alle kruiden worden gebruikt, al is dit niet echt praktisch. Brahmi, Piper longum, zijn enkel veelgebruikte.

Zeer populair is anu tailam : dagelijks enkele druppels in elk neusgat.

Samenstelling : Holostemma adakodien,Coleus vettiveroides, Cedrus deodara, Cyperus rotundus, Cinnamomum verum, Vetiveria zizanioides, Hemidesmus indicus, Santalum album, Coscinium fenestratum, Cyperus esculentus, Aquilaria agallocha, Asparagus recemosus, Nelumbo nucifera, Aegle marmelos, Desmodium gangeticum, Pseudarthria viscida, Ocimum sanctum, Solanum indicum, Solanum melongena, Embelia ribes, Pogostemon cablin, Elettaria cardamomum, Vitex agnus-castus, Nelumbo nucifera, Sida retusa oil, geitenmelk, Glycyrrhiza glabra.

Marmapunten en migraine

Het lichaam heeft 107 energetische punten. Deze punten zijn een spiegel van de functionaliteit van ons systeem, ook van de dosha’s. Het energetisch behandelen van deze punten of marmachikitsa genoemd, kan een wezenlijke bijdrage leveren bij het behandelen en voorkomen van migraine. Enerzijds rechtstreeks door de symptomen te milderen (in dit geval vooral hoofdpijn), anderzijds door de dosha’s gunstig te gaan beïnvloeden en zo de fundamentele oorzaak aan te pakken.

De te behandelen punten zijn individueel te bepalen en vormen een integrale deel van de individuele behandelstrategie. Deze is individueel te bepalen in functie van prakruti (constitutie) en vikruti (huidige toestand).

Een behandelstrategie zou kunnen zijn op volgende punten : 

  • Adhipati: specifiek voor hoofdpijn, maar vooral tri-dosha regelend en als centrale (hoofd) marma en invloed op alle chakra’s
  • Simanta: staat in relatie  tot adhipati en is ook tri-dosha regulerende, de drie achterste punten geven extra ontspanning in basistonus van alle spieren. Verlichting van prana-vata en verhelden van de geestelijke vermogens (vertroebeling bij migraine)
  • Krikatika: verlicht nekspanningen en normaliseert de posturale tonus. Blokkades van de cervicale wervelzuil (C1-C2) opheffen als oorzaak van spanningshoofdpijn.
  • Vidhura: prana vata wordt hier geregeld. De natuurlijke stroom van prana door de  nadis payuasvini en shankini. Het gebruik van karnapurana (oorkaarsen) kan hierbij ondersteunen
  • Manyamula: positieve invloed pachaka pitta en de stroom van lymfe in hoofd en halsgebied. Zeer goed bruikbaar bij spannings en stressgerelateerde migraine (bv. manager-disease)
  • Utkshepa: invloed in apana vata, alochaka pitta (zintuigen) en sadhaka pitta.
  • Shanka: met betrekking tot apana vata
  • Amsaphalaka: apana vata & prana vata, verlicht spierspanning rug en nek.

Men kan op dergelijke wijze en in functie van de dosha-verstoring punten gaan behandelen. Inzicht en kennis van deze punten kunnen soms een belangrijke rol vervullen in de zelfbehandeling van migraine. Met druk en wrijvingen op bv. de slapen, onderkaak, achterhoofd, hals of zelf de handpalm en pols, kan verlichting van migraine worden ingeleid door de client zelf.

Yoga, meditatie en migraine

Bij het uitoefenen van yoga, is het beter om te omgekeerde poses tijdens acute hoofdpijn te vermijden. Eenvoudige asana's zoals kameel, palmboom, cobra, de koe, de boot, spinal twist, boog, brug zijn best mogelijk. Vata en kapha type hoofdpijn kunnen terug baat hebben bij de omgekeerde poses zodra de hoofdpijn is verdwenen. Toch zal men er steeds over waken dat geen enkele asana als trigger optreedt. Een fundamentele rol hierbij speelt de ademhaling tijdens de oefensessies. Soms kan bij een verkeerde ademhaling het Valsalva-effect optreden, waarbij bloeddrukverhogingen migraine gaan uitlokken. Een rustige en juiste ademhaling is derhalve tijdens de yoga zeker aangeraden.

Pranayama kan een wezenlijke rol vervullen in het voorkomen en genezen van migraine. Enerzijds draagt het bij tot ontspanning van het hele lichaam, anderzijds zal het de doorbloedingen en voorziening van zuurstof in de weefsels verbeteren. Energetisch ondersteund het de stroom van prana. Elementen die welgekend zijn in het ontstaan van migraine. (zie ook ontstaansmechanismen bovenaan). Shitali en Kapalabhati worden gebruikt voor pitta. Deze pranayama oefeningen verlagen de lichaamstemperatuur bij pitta. Ze hebben een stimulerende invloed op de spijsvertering bij vata en kapha.

Meditatie is een goede manier om prana te laten stromen en  onszelf te distantiëren van de pijn en van de stressbevorderende omgevingsfactoren. Een eenvoudige meditatie gericht op de ademhaling wordt geadviseerd. (pranayama).

"Wat als de nood het hoogst is bij migraine...?"

Dagelijkse hulpmiddeltjes bij migraine aanvallen

Tot één van de meest efficiënte natuurlijke middeltjes om een migraine aanval te stoppen, is het gebruik van een gewone zoutoplossing in water. Eventueel kan deze worden aangevuld met wat verse gember of gemberpoeder.

Recept : intern gebruik

  • een glas lauwwarm water
  • één eetlepel zout (liefst Himalaya zout of Rock salt), keukenzout is minder efficiënt
  • (een stukje geraspte gember of een koffielepel gemberpoeder)

Dit receptje werkt voornamelijk bij pitta gevormde migraine. Het is aangeraden dit middeltje niet langdurig in te zetten maar eerder de oorzaak te gaan behandelen van de migraine. Bloeddrukverhogingen maar ook tegengestelde ayurvedische invloeden, zoals kapha-, vata- en pittaverhogingen zijn namelijk het gevolg bij langdurig gebruik van zoutoplossingen.

Een andere zeer doeltreffend ayurvedisch middeltje bij voornamelijk kapha en vata gevormde migraine is het gebruik van lepanams op het voorhoofd waarbij een mengsel van castorolie met rasnadi churnam (rasnadipoeder) wordt gebruikt op het voorhoofd.

Recept : extern gebruik

  • één eetlepel Rasnadi Churnam
  • enkele druppels castor olie of olie op basis van Vitex negundo. Rozewater kan ook gebruikt worden.

Mengen tot een droge pasta en uitstrijken op voorhoofd en eventueel rond de neus en op de hoofdkruin. (opletten voor de ogen)


De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka