यथादुष्टॆनदोषेणयथाचानुविसर्पता/ निर्व्रृत्तिरामयस्यासौसम्प्राप्तिर्जातिरागतिः // (Asthanga hridayam)

sampraptiOnder invloed van de oorzaken (nidana), met name vanuit de voeding, het gedrag en de geestelijke gesteldheid, ontstaat er disbalans van de dosha’s vata, pitta en/of kapha. Vanuit hun respectieve zetels (maag, dunne darm en dikke darm) gaat deze doshaverhoging zich in beweging (gati) zetten.

Deze beweging kan opwaarts (urdhwa gati), neerwaarts (adho gati) of horizontaal zijn (tiryak gati of binnen de zetel zelf). (zie voorbeelden onderaan) Hier kan men reeds de voorsymptomen (poorva rupa) van ziekte gaan herkennen, meestal onder de vorm van ongemakken.

Gaat deze doshaverhoging zich verplaatsen (visarpana) langs rakta (bloed) naar de verschillende dhatus (weefsels) ontstaat uiteindelijk ziekte welke zich als ziektebeeld (lakshana) met zijn specifieke symptomen (rupa) aandient.

Voorbeeld 1 :

Een permanente zure voeding en stressvol gedrag zorgt ervoor dat de pitta dosha (water en vuur) in zijn zetel, de  dunne darm,  zal verhogen. Vervolgens kan deze zich bijvoorbeeld gaan bewegen naar boven (urdwha gati). Ter hoogte van de maag zal pitta zich manifesteren als verhoogde maagzuurproductie. Maagzuurbranden (amlapitta) zijn het gevolg. Verplaatst (=visarpana) deze dosha zich naar de weefsels (dhatu’s) toe, kan bijvoorbeeld een maagontsteking het gevolg zijn.

Voorbeeld 2 :

Het permanent tot zich nemen van koude voeding onder de vorm van smoothies kan tot een verhoging van vata bijdragen, al naargelang de eigenheid van een persoon. Zal deze vata-disbalans in beweging komen, bijvoorbeeld in de zetel zelf, dus een horizontale beweging of tiryak gati genoemd ontstaat stagnatie. Constipatie, als voorsymptoom of poorva rupa, kan daarvan het gevolg zijn. Verplaatst (=visarpana) deze verhoogde dosha zich naar weefsel, zou een dergelijke dosha disbalans kunnen uitmonden in bijvoorbeeld menstruatieproblemen (bv. dysmenorrhea).

samprapti

meer info over de ayurvedische gezondheidsleer : hier

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka